PoW กับ difficulty adjustment เหมือนกับกลไกความสำเร็จตามธรรมชาติ ที่มันต้องลงแรงต่อเนื่องเป็นเวลานานนับ 10 ปี (นาที) กว่าจะสำเร็จเป็นผลงานของตัวเองจริงๆซักเรื่อง (ปิดบล็อก) แต่ 10ปี เป็นค่าเฉลี่ยไม่ใช่ระยะเวลาตายตัว คนแต่ละคนอาจจะประสบความสำเร็จด้วยเวลาไม่เท่ากัน สั้นกว่าบ้าง เร็วกว่าบ้าง และพอมีคนมาสนใจเรื่องเดียวกันมากๆ มีการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้กัน มันก็มีคนที่ทำสำเร็จได้ง่ายและเร็วขึ้น ปัญหาง่ายๆ ก็จะถูกทยอยแก้ไปจนหมด เหลือปัญหาที่ยากขึ้น ต้องใช้ทรัพยากรเพิ่มขึ้น (difficulty adjustment) การค้นพบใหม่ๆ จึงใช้คนและทรัพยากรมากขึ้น หรือเวลานานขึ้น เลยมีคน (ที่ว่ากันว่า) ฉลาดคิดขึ้นมาว่า การรอความสำเร็จของปัจเจกที่ทั้งช้าและมีเวลาไม่แน่นอนนั้นใช้การได้ยาก สู้มาสร้างระบบที่วัดผลและรับรองให้กับคนที่ผ่านกระบวนการและเป็นไปตามเกณฑ์ที่ถูกกำหนดขึ้นมา คนที่ถูกรับรองนี่แหละคือคนที่สำเร็จ และเวลาจะทำอะไรใหม่ก็เรียกหาคนที่ได้รับการรับรองนี่แหละมาทำ พอได้รับการรับรองขั้นนึง ก็สามารถไปสอบวัดขั้นสูงๆขึ้นไปได้ ยิ่งขั้นสูงยิ่งได้รับการยกย่องว่าสำเร็จมาก ระบบนี้คุ้นๆไหม จะว่าไปแล้วระบบนี้คล้าย PoS มาก

พอเข้าใจปัญหาและรู้วิธีแก้ บางทีก็เผลอคิดไปว่าเราเก่งจัง รู้ก่อนคนส่วนมากอีก พอลงมือแก้ปัญหาจริงๆ ไม่เหมือนที่คิดเลย เห็นผลช้า ปัญหาที่ไม่ได้คาดคิดอีกเพียบ นึกถึง Dunning-Krueger effect ที่ตอนแรกนึกว่ารู้แล้ว จนได้เริ่มลงมือแก้ จึงถึงบางอ้อว่ายังไม่รู้อะไรอีกเยอะ เหมือนตกหลุมกระต่าย ต้องค่อยๆคลานหาทางออก นึกถึง hash function ของ PoW การพิสูจน์ว่าถูกต้องทำได้ง่าย เหมือนเห็นเฉลยคำตอบ ปัญหาก็ง่ายๆแค่สุ่มเลข แต่ใช้พลังงานมากมายในการหาคำตอบ บางทีเวลาพูดถึง PoW ก็จะนึกถึงความมุ่งมั่นที่จะลงมือแก้ปัญหาอย่างไม่ย่อท้อ ตรงกันข้ามกับอาการเข้าใจไปเองว่ารู้คำตอบแล้ว ปัญหาก็ง่ายๆ ไม่เห็นมีอะไร ไม่น่าสนใจ ไม่ต้องทำอะไร PoW ฟังดูซับซ้อน จริงๆแล้วเข้าใจไม่ยาก แต่จะทำให้มีเป็นของตัวเองได้นี่โคตรยาก #siamstr

PoW = บารมี PoS = หัวโขน PoW ตกน้ำไม่ไหลตกไฟไม่ไหม้ PoS น้ำลดตอผุด

PoW สร้างยากพิสูจน์ง่าย คนมีของเกิดจากการลงมือลงแรงด้วยตัวเอง PoS ใช้เงินซื้อใบรับรองมาติด ไม่ต้องพิสูจน์ให้ยุ่งยาก หาเงินมาซื้อ PoS สะสมไม่นานก็ได้เป็นคนเด่นดัง สังคมก็ไม่ต้องการออกแรงพิสูจน์ เลือกยอมรับไปเลย วันนึงรับผิดชอบชื่อเสียงตัวเองไม่ไหว ภาพลักษณ์ที่สร้างไว้ก็พังครืน สังคมก็ดราม่าโทษกันไปมาแล้วก็ปล่อยให้มันเลือนหายไป สังคม PoW อยู่กันอย่าง low profile ทำสิ่งที่ตัวเองเห็นว่ามีค่า คนทั่วไปเดินผ่านหาว่าบ้า แต่คนที่เห็นค่า คุยกันไม่กี่คำก็รู้ว่า “มีของ” #siamstr

That slow path is the one that last! — Jack Dorsey, Nostrasia 2023 #Siamstr