เวลาที่ชีวิตของเราเปลี่ยนแปลงไปในทิศทางที่ดีขึ้น (เช่น เราลดน้ำหนัก เราเลิกสูบบุหรี่ เราทำธุรกิจส่วนตัว เราเก็บเงินส่งตัวเองเรียน) เราอาจจะคาดหวังให้ทุกๆคนในชีวิตร่วมยินดีไปกับการเปลี่ยนแปลงนั้น . ซึ่งเราก็จะพบว่า หลายคนก็พร้อมที่จะยินดีไปกับเรานะครับ . แต่ในขณะเดียวกัน เราก็จะพบว่า บางคนกลับ “ทิ้งระยะห่าง” กับเรามากขึ้น หรือแม้กระทั่งแสดงท่าที “ต่อต้าน” ความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นเสียด้วย! . เกิดอะไรขึ้นกับคนกลุ่มหลังนี้? ทำไมพวกเขาจึงมีปฏิกิริยาที่ดู “ไม่เป็นมิตร” กับเราได้? . . . # 1 . เวลาที่พวกเขาเห็นความเปลี่ยนแปลงดีๆที่เกิดขึ้นในชีวิตเรา มันอาจกระตุ้นให้พวกเขานึกถึงความเปลี่ยนแปลงดีๆที่สามารถเกิดขึ้นในชีวิตของพวกเขาได้ (แต่พวกเขายังไม่ได้ลงมือทำให้มันเกิดขึ้นจริงๆ) . ยกตัวอย่างเช่น . การที่เรา “ไล่ตามความฝัน” ของเราด้วยการเปิดร้านกาแฟเล็กๆของเราเอง อาจทำให้เพื่อนสนิทของเรานึกถึง “ความฝัน” ของเขาที่อยากเขียนหนังสือเป็นของตัวเองสักเล่ม (แต่มันเป็น “ความฝัน” ที่เพื่อนสนิทยังไม่ได้ลงมือทำจริงๆจังๆ) . ฉะนั้น เมื่อไหร่ก็ตามที่เพื่อนสนิทเห็นร้านกาแฟของเรา เพื่อนสนิทอาจจะรู้สึกผิดหวังกับตัวเองอยู่ในใจ . ในที่สุดแล้ว เพื่อเป็นการ “เซฟใจ” ของตัวเพื่อนสนิทเอง เขาก็เลยตัดสินใจว่า เขาจะไม่มาพบปะพูดคุยกับเราเหมือนเดิมอีกแล้ว . เป็นต้น . # 2 . การเปลี่ยนแปลงของเราอาจทำให้เราไม่ได้เป็น “พวกเดียวกัน” กับพวกเขาอีกต่อไป . ยกตัวอย่างเช่น . ก่อนหน้านี้ เราอาจจะใช้เวลาทุกสัปดาห์สูบกัญชาอยู่ที่บ้านเพื่อน . พอเราเริ่มต้นเลิกสูบกัญชา นั่นจึงเท่ากับว่า เราไม่ได้เป็นสมาชิกของ “gang กัญชา” อีกต่อไป . มันจึงทำให้ความสัมพันธ์ระหว่างเรากับเพื่อนกลุ่มนี้เกิดระยะห่างขึ้นมาได้ . เป็นต้น . # 3 . เมื่อเราเกิดการเปลี่ยนแปลงในชีวิต (เช่น เราลดน้ำหนักได้สำเร็จ) คนรอบตัวเราอาจจะมองว่า เราได้กลายเป็น “คนใหม่” ที่พวกเขาไม่รู้จักอีกต่อไป (เช่น นอกจากน้ำหนักเราจะเปลี่ยนแล้ว นิสัยเราก็เริ่มเปลี่ยนด้วย เราเริ่มมีความมั่นใจมากขึ้น กล้าแสดงออกมากขึ้น กล้าพูดในสิ่งที่ตัวเองคิดมากกว่าเดิม กล้ากล่าวคำปฏิเสธจากที่เมื่อก่อนจะ “ไหลตามน้ำ” ไปหมด) . ด้วยเหตุนี้ บรรยากาศความสัมพันธ์ระหว่างตัวเรากับคนรอบตัวจึงอาจจะเกิดความอึดอัดใจหรือความตึงเครียดขึ้นมาได้ . # 4 . คนใกล้ตัวเราจำนวนหนึ่งอาจจะไม่อยากเห็นเราเปลี่ยนแปลงไปในทิศทางที่ดีขึ้น (เช่น ตอนนี้ เรามีงานทำ หลังจากที่เราว่างงานมานาน) พวกเขาอาจจะอยากให้เรายังเป็นตัวเราในเวอร์ชั่นที่ “ย่ำแย่” เหมือนเดิม (เช่น ว่างงานเหมือนเดิม) . พวกเขาทำแบบนี้…ไม่ใช่เพราะพวกเขามีเจตนาร้ายกับเราหรอกนะครับ แต่มันเป็นเพราะตัวพวกเขาเองก็อยู่ในสภาพที่ “ย่ำแย่” เหมือนกัน (เช่น ว่างงานเหมือนกัน) และพวกเขาอยากมี “เพื่อนร่วมทุกข์” นั่นเอง . . . ผมหวังว่าสิ่งที่ผมนำเสนอในวันนี้จะช่วยให้ท่านผู้อ่านเข้าใจปฏิกิริยาที่ “ติดลบ” ของบางคนในชีวิตท่าน (เวลาที่ชีวิตท่านเปลี่ยนแปลงไปในทิศทางที่ดีขึ้น) ได้มากขึ้นนะครับ . อ้างอิง https://doi.org/10.1177/001872675400700202 https://psycnet.apa.org/record/1999-02942-001 https://doi.org/10.1177/0146167209352250 https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/0033-2909.125.3.307 https://psycnet.apa.org/doi/10.1177/0146167211400421 #จิตวิทยา #siamstr

หลายคนอยากที่จะเป็นแฟนที่ดีให้กับแฟนของตัวเอง . ด้วยเหตุนี้ ไม่ว่าแฟนจะมีคำพูดหรือพฤติกรรมที่ “ไม่น่ารัก” ขนาดไหน พวกเขาก็จะพยายามเข้าใจแฟนเสมอ . ยิ่งไปกว่านั้น พวกเขายังพยายามหาเหตุผลมาอธิบายความ “ไม่น่ารัก” ที่เกิดขึ้นอีกด้วย . ยกตัวอย่างเช่น แฟนมีคำพูดหรือพฤติกรรมที่ “ไม่น่ารัก” เพราะแฟนเหนื่อยกับการทำงานในวันนี้เป็นพิเศษ แฟนมีคำพูดที่ “ไม่น่ารัก” แต่แฟนไม่ได้หมายความอย่างที่พูดจริงๆหรอก แฟนมีพฤติกรรมที่ “ไม่น่ารัก” กับเราเพราะชีวิตในวัยเด็กของแฟนลำบากมาเยอะ เป็นต้น . การพยายามทำความเข้าใจแฟน (โดยเฉพาะในวันที่ความสัมพันธ์ “ขรุขระ”) คือเป็นสิ่งสำคัญที่จะช่วยประคับประคองให้ความสัมพันธ์ไปต่อได้ . แต่คำถามสำคัญก็คือ…เราควรให้ความสัมพันธ์ระหว่างเรากับแฟนได้มีโอกาส “ไปต่อ” หรือเปล่า? หรือว่าจริงๆแล้ว การปล่อยให้ความสัมพันธ์ดังกล่าว “จบลง” จะเป็นทางเลือกที่ดีกว่า? . เราจะตอบคำถามเหล่านี้อย่างไร? . ผมขอนำเสนอว่า เวลาที่เราครุ่นคิดถึงคำถามในข้างต้น เราอาจจะลองพิจารณาประเด็นต่อไปนี้ดูครับ . # 1 อย่าให้ความสำคัญกับ “เจตนา” ของแฟนมากเกินไป ต่อให้แฟนไม่ได้ “เจตนา” ที่จะทำให้เราเจ็บปวด แต่ถ้าเรารู้สึกเจ็บปวด มันก็คือเราเจ็บปวดครับ . # 2 พฤติกรรมและคำพูดของแฟนมันคือ “หนังม้วนเดิม” หรือไม่? ถ้าแฟนยังคงมีพฤติกรรมและคำพูดเหมือนเดิมไม่มีเปลี่ยน (แม้เราจะได้พยายามพูดคุยกับแฟนในเรื่องนี้แล้วก็ตาม) ความพยายามของเราที่จะเข้าใจแฟนนั้น อาจทำให้เรา “ติดแหง็ก” อยู่ในความสัมพันธ์ที่ควรจะ “จบลง” ก็เป็นได้ครับ . # 3 เราเป็นฝ่ายพยายามอยู่ข้างเดียวหรือเปล่า? ถ้าจะเปรียบความสัมพันธ์เป็นกีฬา มันคือ “กีฬาคู่” ไม่ใช่ “กีฬาเดี่ยว” ฉะนั้น หากเราจะเล่น “กีฬาคู่” นี้ให้ได้ประสบความสำเร็จ มันจำเป็นต้องอาศัยแรงของทั้ง 2 ฝ่าย ฉะนั้น หากเราเป็น “เดอะแบก” อยู่คนเดียว มันคือสัญญาณที่ไม่สู้ดีแล้วแหละครับ . ทั้งหมดที่ผมเขียนมานี้…ผมไม่ได้ต้องการจะสื่อให้ทุกคนที่มีแฟนหยุดพยายามที่จะเข้าใจแฟนของตัวเองนะครับ . สิ่งที่ผมต้องการจะสื่อก็คือ มันคงจะน่าเสียดายไม่น้อยเลยนะครับ หากเราทุ่มเทความพยายามไปกับความสัมพันธ์ที่ “ไม่ควรคู่” กับเราครับ #จิตวิทยา #siamstr

“พวกเราทุกคนล้วนมีคุณค่าในตัวเอง – ไม่ว่าเราจะหน้าตาดีหรือไม่ดี ไม่ว่าเราจะเก่งหรือไม่เก่ง ไม่ว่าเราจะประสบความสำเร็จหรือล้มเหลว ไม่ว่าเราจะร่ำรวยหรือยากจน ไม่ว่าเราจะครบ 32 หรือไม่ครบ” . ผมเชื่อว่าหลายคนคงจะคุ้นเคยกับสิ่งที่ผมเขียนในข้างต้น . อย่างไรก็ตาม บางคนอาจจะแย้งขึ้นมาในใจว่า “ข้อความในข้างต้นมันเป็นความจริงหรือ? อะไรคือหลักฐานที่สนับสนุนว่ามันเป็นความจริง (นอกเหนือจากคำพูดของผู้คนที่บอกว่ามันจริง)?” . การแย้งแบบนี้อาจจะถูกบางคนมองว่า “ขวางโลก” ก็จริง แต่ในอีกมุมหนึ่ง ผมก็เข้าใจคนที่แย้งแบบนี้นะครับ . เพราะในที่สุดแล้ว หากเราขุดลึกลงไปจริงๆ “พวกเราทุกคนล้วนมีคุณค่าในตัวเอง” มันไม่ใช่ความจริงเหมือนกับ “1+1 = 2” หรือ “ทุกสิ่งบนโลกจะหล่นลงพื้นเพราะแรงโน้มถ่วง” . “พวกเราทุกคนล้วนมีคุณค่าในตัวเอง” มันคือความเชื่อ “พวกเราทุกคนล้วนมีคุณค่าในตัวเอง” มันคือ story . และหลายคนก็ยอมรับว่า มันคือความเชื่อ ไม่ใช่ความจริง . แต่ถึงกระนั้น หลายคนที่ยอมรับในจุดนี้ก็ยังคงเลือกที่จะยึดถือ “พวกเราทุกคนล้วนมีคุณค่าในตัวเอง” อยู่ดี เพราะความเชื่อดังกล่าวช่วยให้พวกเขารับมือกับความว่างเปล่า ความโดดเดี่ยว และความรู้สึกไร้ความหมายของชีวิตได้ง่ายขึ้น . อันที่จริง หลายคนพบว่า พอพวกเขาได้ทดลองใช้ชีวิตราวกับว่า “พวกเราทุกคนล้วนมีคุณค่าในตัวเอง” จริงๆดูสักระยะหนึ่ง ความเชื่อดังกล่าวมันดูจะกลายเป็น “ความจริง” สำหรับชีวิตของพวกเขามากขึ้นเรื่อยๆ . มันเหมือนกับกรณีของคนที่เชื่อมั่นว่า “ฉันเป็นคนที่มีความสามารถ” เลยครับ . ต่อให้ในความเป็นจริงแล้ว คนที่เชื่อว่าตัวเองมีความสามารถอาจจะไม่ได้มีความสามารถเยอะแยะอะไร แต่พอพวกเขายึดถือความเชื่อนี้ในการใช้ชีวิต มันทำให้พวกเขามีพลังในการพยายามทำสิ่งต่างๆมากขึ้น ส่งผลให้ในที่สุดแล้ว พวกเขาก็กลายเป็นคนที่มีความสามารถขึ้นมาได้จริงๆ! . แต่แน่นอนครับว่า เหรียญมีอยู่ 2 ด้าน . สำหรับหลายๆคน การยึดถือ “พวกเราทุกคนล้วนมีคุณค่าในตัวเอง” ก็มีข้อเสียได้เช่นกัน (โดยเฉพาะอย่างยิ่ง หากเรายึดถือมันแน่นมากๆ) . เพราะมันอาจกลายเป็น “ข้ออ้าง” ที่ทำให้เราหลีกเลี่ยงโอกาสที่เราจะเติบโต เพราะมันอาจสร้างแรงกดดันที่ทำให้เรารู้สึกว่าตัวเองต้อง “มีคุณค่า” อยู่ตลอดเวลา . ด้วยเหตุนี้ ผมจึงอยากจะเชิญชวนให้เรา… . …ยอมรับว่า “พวกเราทุกคนล้วนมีคุณค่าในตัวเอง” เป็นความเชื่อ (ไม่ใช่ความจริง) …เข้าใจว่าความเชื่อดังกล่าวสามารถเป็นประโยชน์กับเราได้ …และยึดถือความเชื่อดังกล่าวแบบพอดีๆกันดีกว่าครับ . อ้างอิง https://psycnet.apa.org/record/2013-04278-000 https://psycnet.apa.org/record/2012-00755-000 https://psycnet.apa.org/record/1993-97296-000 #จิตวิทยา #siamstr

คู่รักจำนวนมากจะมีการ “จดแต้ม” ในความสัมพันธ์ . ยกตัวอย่างเช่น “ฉันทำงานบ้านเยอะมากเลยนะ ทั้งรีดผ้า ทั้งซักผ้า ทั้งทำอาหาร ทั้งล้างห้องน้ำ ทั้งกวาดบ้าน ทั้งถูบ้าน ในขณะที่เธอแค่ช่วยฉันล้างจานในบางวันเท่านั้นเอง” เป็นต้น . หลายคนไม่สนับสนุนการ “จดแต้ม” แบบนี้เพราะพวกเขามองว่ามันจะทำลายความสัมพันธ์ . แต่ในทางกลับกัน หากไม่มีการ “จดแต้ม” เลย มันก็มีความสุ่มเสี่ยงที่เราจะติดอยู่ในความสัมพันธ์ toxic ที่อีกฝ่าย “เอาเปรียบ” เราอย่างไม่เป็นธรรมต่อเนื่องได้เช่นกัน . ท่านผู้อ่านที่อ่านมาถึงตรงนี้อาจจะเกิดข้อสงสัยอยู่ในใจนะครับว่า “ถ้าจดแต้มก็ทำลายความสัมพันธ์ แต่ถ้าไม่จดแต้มก็ถูกเอาเปรียบ – แล้วจะเอายังไงดีล่ะเนี่ย?” . โดยส่วนตัว ผมมองว่าการ “จดแต้ม” ไม่ใช่ปัญหาครับ . ปัญหาอยู่ที่ว่า พอเรามีการ “จดแต้ม” แล้ว เราแสดงออกมาอย่างไรมากกว่า . ถ้าเรา “จดแต้ม” และเรา… . …นิ่งเงียบ …คาดหวังให้แฟนเรา “อ่านใจ” เราได้ …หงุดหงิดใส่แฟนเวลาที่แฟน “อ่านใจ” เราไม่ออก …ใช้ “แต้ม” เป็นอาวุธหรือเครื่องมือในการโจมตีแฟน . ในกรณีนี้ การ “จดแต้ม” สามารถนำมาสู่ความเสียหายภายในความสัมพันธ์ได้ครับ . แต่ในทางกลับกัน หากเรา “จดแต้ม” และเรา… . …ชัดเจนกับความรู้สึกและความต้องการของตัวเองมากขึ้น …สื่อสารความรู้สึกและความต้องการกับแฟนด้วยท่าทีที่ไม่ได้เป็น “ศัตรู” กับแฟน (เช่น “ฉันอยากให้เธอช่วยฉันทำงานบ้านเพิ่มขึ้นหน่อย” ไม่ใช่ “ทำไมเธอเห็นแก่ตัวและปล่อยให้ฉันทำงานบ้านอยู่คนเดียวแบบนี้!?”) . ในกรณีนี้ การ “จดแต้ม” สามารถกลายเป็นแผนที่ที่ช่วยให้ความสัมพันธ์ดีขึ้นได้ครับ . กล่าวโดยสรุปก็คือ การ “จดแต้ม” สามารถเป็นประโยชน์กับความสัมพันธ์ได้ หากมันเป็น “จุดเริ่มต้น” ของการสื่อสารกับคู่รัก แต่การ “จดแต้ม” สามารถกลายเป็นโทษกับความสัมพันธ์ หากมันนำมาสู่ภาวะ “ติดหนี้บุญคุณ” ที่ไร้การสื่อสารและทำให้ความสัมพันธ์เกิดระยะห่างครับ . อ้างอิง Gottman, J. M., & Silver, N. (1999). The Seven Principles for Making Marriage Work. Harmony Books. Covey, S. R. (1989). The 7 Habits of Highly Effective People. Free Press. Walster, E., Walster, G. W., & Berscheid, E. (1978). Equity: Theory and Research. Allyn & Bacon. Goleman, D. (1995). Emotional Intelligence: Why It Can Matter More Than IQ. Bantam Books. #จิตวิทยา #siamstr

ท่านผู้อ่านเคยเจอกับสถานการณ์ต่อไปนี้ไหมครับ? . เราเจอกับปัญหาใหญ่ยักษ์ราวกับภูเขากองอยู่ตรงหน้า เราใช้เวลาคิดๆๆๆๆ แต่ไม่ว่าเราจะคิดขนาดไหน เราก็คิดไม่ออกเสียที . ซ้ำร้ายไปกว่านั้นก็คือ ยิ่งเราใช้เวลาคิดมากเท่าไหร่ ปัญหามันกลับยิ่งพันกันยุ่งเหยิง (เหมือนปมเชือก) มากเท่านั้น! . มันเป็นอะไรที่ทั้งเหนื่อยทั้งท้อเลยนะครับ . หากท่านผู้อ่านรู้สึก “คุ้นๆ” กับสิ่งที่ผมพูดมาในข้างต้นล่ะก็ ต่อไปนี้คือแนวทางง่ายๆ 5 ข้อที่อาจจะช่วยให้เรารับมือกับปัญหาดังกล่าวได้โดยไม่ต้องเปลือง “แบตเตอรี่สมอง” ของเราครับ . # 1 อย่าเพิ่งคิดที่จะแก้ปัญหาทั้งหมดทีเดียว เริ่มต้นกับสิ่งเล็กๆ 1 สิ่งก่อน (เช่น แทนที่เราจะพยายามเขียนรายงานทั้งเล่ม เราเริ่มจากการเขียน 1 ย่อหน้าก่อน) . # 2 โฟกัสเฉพาะสิ่งที่เราควบคุมได้ (เช่น แทนที่เราจะคิดว่า “ลูกน้องจะทำงานเสร็จทัน deadline ไหม?” เราอาจจะขยับมาคิดว่า “อะไรคือสิ่งที่ฉันพอจะทำได้เพื่อช่วยให้ลูกมีโอกาสเสร็จงานทัน deadline ได้มากขึ้นบ้าง?” แทน) . # 3 ใช้ “สูตรสำเร็จ” ในการเคลียร์ปัญหาบางเรื่อง (เช่น แทนที่เราจะนั่งคิดว่า เราจะตอบอีเมลลูกค้าเมื่อไหร่ดี เราอาจจะใช้ “สูตรสำเร็จ” ในการตัดสินใจว่า “ถ้าฉันสามารถตอบอีเมลฉบับไหนได้เสร็จภายใน 2 นาที ฉันจะทำมันเลย” แทน) . # 4 พักเบรกสัก 10 นาทีและค่อยกลับมาลุยงานต่อ (เพราะในหลายๆครั้ง ไอเดียเจ๋งๆจะผุดขึ้นมาในหัวเราได้ง่ายขึ้น หากเรากำลังผ่อนคลายอยู่) . # 5 เล่าปัญหาของเราให้คนที่เราไว้ใจได้ฟัง - ต่อให้อีกฝ่ายจะให้มุมมองใหม่ๆกับเราได้ แต่การได้เล่าให้ใครสักคนฟังก็สามารถช่วยให้เรารู้สึกเบาขึ้นได้ไม่น้อยแล้วครับ . ผมหวังเป็นอย่างยิ่งว่า แนวทางในข้างต้นจะช่วยให้เรารับมือกับปัญหาใหญ่ๆยากๆในอนาคตได้สบายขึ้นนะครับ #จิตวิทยา #siamstr

หนึ่งในคำแนะนำที่เรามักจะได้ยินกันบ่อยๆก็คือ “จงเชื่อมั่นในความรู้สึกของตัวเอง” . ซึ่งหากจะว่ากันตามตรง นี่ไม่ใช่คำแนะนำที่แย่เลยครับ เพราะความรู้สึกของเรามักจะสะท้อนให้เราเห็นถึงสิ่งที่สำคัญสำหรับเราอยู่เป็นระยะๆ . แต่ปัญหาของคำแนะนำดังกล่าวก็คือ ในทางปฏิบัติ เรามักจะฟังเสียงความรู้สึกที่ “ดังที่สุด” โดยที่เราละเลยเสียงความรู้สึกอื่นๆที่มี volume ดังน้อยกว่า . ยกตัวอย่างเช่น . เวลาที่เราถูกหัวหน้าต่อว่าอย่างไม่เป็นธรรมในที่ทำงาน ความรู้สึกที่ “ดังที่สุด” ในใจเราอาจจะเป็นความโกรธ - หากเรารับฟังแต่เสียงของความโกรธ เราก็อาจจะตัดสินใจยื่นใบลาออกภายในวันนั้นเลย! . แต่หากเราช้าลง และตั้งใจฟังความรู้สึกของเรามากขึ้น เราอาจจะสังเกตเห็นว่า ในใจของเราไม่ได้มีเฉพาะความโกรธอย่างเดียว แต่ยังมีความกังวลใจผสมอยู่ด้วย . ความกังวลใจของเราอาจจะกำลังส่งเสียงว่า “ถ้าฉันลาออกวันนี้ แล้วฉันจะเอาเงินที่ไหนมาผ่อนบ้าน ผ่อนรถ จ่ายค่าเทอมลูก?” . หากเราจะยึดถือในคำแนะนำ “จงเชื่อมั่นในความรู้สึกของตัวเอง” จริงๆ เราจะไม่ตัดสินใจโดยอิงกับความโกรธในใจเราเพียงอย่างเดียว แต่เราจะรับฟังทั้งเสียงของความโกรธและเสียงของความกังวลใจ (รวมถึงเสียงของความรู้สึกอื่นที่อาจจะปรากฏขึ้นมาในใจเรา ณ ตอนนั้นด้วย) . หลังจากที่เรารับฟังเสียงของทุกๆความรู้สึกในใจเราแล้ว เราค่อยตัดสินใจว่าจะเอาอย่างไรกับสถานการณ์ที่กำลังเผชิญอยู่อีกที . ผมหวังว่าสิ่งที่ผมเขียนในวันนี้จะเป็นการนำเสนออีกหนึ่งแง่มุมของคำแนะนำ “จงเชื่อมั่นในความรู้สึกของตัวเอง” นะครับ . อ้างอิง https://psycnet.apa.org/record/2017-26294-000 https://doi.org/10.1002/(SICI)1099-0771(200001/03)13:1%3C1::AID-BDM333%3E3.0.CO;2-S https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/1089-2680.2.3.271 #จิตวิทยา #สุขภาพจิต #ปรึกษานักจิตวิทยา #counseling #นักจิตวิทยาการปรึกษา #นักจิตวิทยา #เชื่อ #ความรู้สึกหนึ่งในคำแนะนำที่เรามักจะได้ยินกันบ่อยๆก็คือ “จงเชื่อมั่นในความรู้สึกของตัวเอง” . ซึ่งหากจะว่ากันตามตรง นี่ไม่ใช่คำแนะนำที่แย่เลยครับ เพราะความรู้สึกของเรามักจะสะท้อนให้เราเห็นถึงสิ่งที่สำคัญสำหรับเราอยู่เป็นระยะๆ . แต่ปัญหาของคำแนะนำดังกล่าวก็คือ ในทางปฏิบัติ เรามักจะฟังเสียงความรู้สึกที่ “ดังที่สุด” โดยที่เราละเลยเสียงความรู้สึกอื่นๆที่มี volume ดังน้อยกว่า . ยกตัวอย่างเช่น . เวลาที่เราถูกหัวหน้าต่อว่าอย่างไม่เป็นธรรมในที่ทำงาน ความรู้สึกที่ “ดังที่สุด” ในใจเราอาจจะเป็นความโกรธ - หากเรารับฟังแต่เสียงของความโกรธ เราก็อาจจะตัดสินใจยื่นใบลาออกภายในวันนั้นเลย! . แต่หากเราช้าลง และตั้งใจฟังความรู้สึกของเรามากขึ้น เราอาจจะสังเกตเห็นว่า ในใจของเราไม่ได้มีเฉพาะความโกรธอย่างเดียว แต่ยังมีความกังวลใจผสมอยู่ด้วย . ความกังวลใจของเราอาจจะกำลังส่งเสียงว่า “ถ้าฉันลาออกวันนี้ แล้วฉันจะเอาเงินที่ไหนมาผ่อนบ้าน ผ่อนรถ จ่ายค่าเทอมลูก?” . หากเราจะยึดถือในคำแนะนำ “จงเชื่อมั่นในความรู้สึกของตัวเอง” จริงๆ เราจะไม่ตัดสินใจโดยอิงกับความโกรธในใจเราเพียงอย่างเดียว แต่เราจะรับฟังทั้งเสียงของความโกรธและเสียงของความกังวลใจ (รวมถึงเสียงของความรู้สึกอื่นที่อาจจะปรากฏขึ้นมาในใจเรา ณ ตอนนั้นด้วย) . หลังจากที่เรารับฟังเสียงของทุกๆความรู้สึกในใจเราแล้ว เราค่อยตัดสินใจว่าจะเอาอย่างไรกับสถานการณ์ที่กำลังเผชิญอยู่อีกที . ผมหวังว่าสิ่งที่ผมเขียนในวันนี้จะเป็นการนำเสนออีกหนึ่งแง่มุมของคำแนะนำ “จงเชื่อมั่นในความรู้สึกของตัวเอง” นะครับ . อ้างอิง https://psycnet.apa.org/record/2017-26294-000 https://doi.org/10.1002/(SICI)1099-0771(200001/03)13:1%3C1::AID-BDM333%3E3.0.CO;2-S https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/1089-2680.2.3.271 #จิตวิทยา #siamstr

ทุกวันนี้ หลายคนรู้สึก “ถูกกดดัน” ให้ต้องมีมุมมองความคิดเห็นที่ชัดเจนในทุกๆเรื่อง - ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการเมือง ประเด็นทางสังคม เศรษฐกิจ หรือแม้กระทั่งดราม่าคนดัง . อย่างไรก็ตาม สิ่งหนึ่งที่เราต้องไม่ลืมก็คือ…เราไม่จำเป็นต้องมีความคิดเห็นที่ชัดเจนในทุกๆเรื่องก็ได้ครับ! . อันที่จริง ถ้าจะว่ากันตามตรงแล้ว ไม่มีมนุษย์คนไหนที่ควรจะมีความคิดเห็นที่ชัดเจนประเภท “ฟันธง” ได้ในทุกๆเรื่องด้วยซ้ำ! . เพราะเวลาของเราแต่ละคนมีจำกัดเพียงแค่วันละ 24 ชั่วโมง - มันเป็นไปไม่ได้เลยครับที่เราจะมีเวลาเพียงพอที่จะศึกษาทุกเรื่องได้เข้าใจถ่องแท้จนสามารถมีความคิดเห็นที่ “ฟันธง” ได้ . ลองนึกถึงสิ่งที่เราค่อนข้างมั่นใจว่าเรา “รู้จริง” ดูก็ได้ครับ . อย่างตัวผมนั้น ผมเป็นนักจิตวิทยาการปรึกษา ผมใช้เวลาอยู่กับศาสตร์และศิลป์ของจิตวิทยาการปรึกษาเป็นพัน (หรืออาจจะถึงขั้นเป็นหมื่น) ชั่วโมง . ผมมีความมั่นใจในบางประเด็นที่เกี่ยวข้องกับจิตวิทยาการปรึกษาจนผมกล้าที่จะ “ฟันธง” ในประเด็นเหล่านั้นก็จริง แต่ถึงกระนั้น มันก็ยังมีหลายประเด็นในวงการจิตวิทยาการปรึกษาที่ผมยังไม่มีความรู้มากพอที่จะกล้า “ฟันธง” . นี่ขนาดเรื่องที่ผมใช้เวลาขลุกอยู่นานสุดๆ…ผมยังพบว่าตัวเองไม่สามารถมีความคิดเห็นที่ชัดเจนจน “ฟันธง” ได้ทุกซอกทุกมุมเลยครับ . ฉะนั้น หากเป็นเรื่องอื่นๆที่ผมไม่ได้ใช้เวลาขลุกอยู่นานแบบนี้ (เช่น เรื่องการเมือง ประเด็นทางสังคม เศรษฐกิจ ดราม่าคนดัง) มันก็คงไม่แปลกกระมังครับถ้าผมจะไม่สามารถมีความคิดเห็นที่ชัดเจนจน “ฟันธง” ได้เช่นกัน . จริงอยู่ครับว่า เวลาที่มีคนถามเราว่า “เธอคิดยังไงกับเรื่องนี้?” และหากเราเลือกที่จะตอบว่า “ฉันยังไม่รู้พอที่จะฟันธงในเรื่องนี้ได้” เราอาจจะถูกบางคนมองว่าเรา “ไม่ฉลาด” หรือ “ช่างไม่รู้เรื่องรู้ราวเอาซะเลย” . แต่ผมมองว่า การถูกคนอื่นตัดสิน (อย่างไม่ธรรม) ว่า “ไม่ฉลาด” ก็ยังดีกว่าการไม่ซื่อตรงกับตัวเอง (แต่ “ดูดี” ในสายตาคนอื่น) ครับ . อ้างอิง https://doi.org/10.1037//0022-3514.77.6.1121

PubMed

The Development and Validation of the Comprehensive Intellectual Humility Scale - PubMed

A series of studies was conducted to create the 22-item Comprehensive Intellectual Humility Scale on the basis of theoretical descriptions of intel...

#จิตวิทยา #siamstr

ความโกรธถือเป็นหนึ่งความรู้สึกที่ถูกคนมองเป็น “ผู้ร้าย” อยู่บ่อยๆ . ด้วยเหตุนี้ เมื่อไหร่ก็ตามที่เรารู้สึกโกรธ หลายคนจะพยายามควบคุมความโกรธให้ “เงียบเสียงลง” หรือแม้กระทั่งกำจัดความโกรธให้หายออกไปจากใจ . และเมื่อเราไม่สามารถควบคุมหรือกำจัดความโกรธได้โดยสมบูรณ์ หลายคนก็จะรู้สึกผิด เพราะพวกเขามีความเชื่อว่า… . “ความโกรธเป็นสิ่งที่ไม่ดี” “เราไม่ควรมีความโกรธ” “คนดีคือคนที่ไม่โกรธใคร” . ดังนั้น ในสายตาของพวกเขา การที่พวกเขารู้สึกโกรธมันสะท้อนว่า… . “ฉันกำลังทำสิ่งที่ผิด” “ฉันเป็นคนไม่ดี” . อย่างไรก็ตาม ในฐานะนักจิตวิทยา ผมมองว่าความโกรธไม่ใช่ “ผู้ร้าย” เลยครับ . ผมมองว่าความโกรธคือ “ผู้ส่งสาร” มากกว่า . เวลาที่เรารู้สึกโกรธ ความโกรธกำลังบอกเราว่า… . มีบางสิ่งผิดปกติ เรากำลังถูกล้ำเส้น เราต้องปกป้องตัวเองหรือคนที่เราห่วงใย . ฉะนั้น หากเราเป็นคนที่ไม่มีความโกรธเลย เราก็จะไม่มี “ผู้ส่งสาร” ที่บอกให้เรารู้ว่า… . มีบางสิ่งผิดปกติ เรากำลังถูกล้ำเส้น เราต้องปกป้องตัวเองหรือคนที่เราห่วงใย . ด้วยเหตุนี้ เมื่อไหร่ก็ตามที่เรารู้สึกโกรธ แทนที่เราจะพยายามกำจัดหรือควบคุมความโกรธ สิ่งที่ดีกว่าที่เราสามารถทำได้คือการฟังเสียงความโกรธและลงมือ take action อย่างเหมาะสมมากกว่าครับ . อ้างอิง https://doi.org/10.1016/B978-0-12-558701-3.50007-7 https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/1089-2680.2.3.271 https://psycnet.apa.org/record/2012-00755-000 #จิตวิทยา #siamstr

ความหวังคือสิ่งที่ “ขาดไม่ได้” ในทุกๆความรักความสัมพันธ์ . เพราะความหวังทำให้เรามีความอดทนเวลาความรัก “ขรุขระ” เพราะความหวังคือ “เชื้อเพลิง” ที่ช่วยให้ทุกฝ่ายในความสัมพันธ์เติบโต เพราะความหวังช่วยให้เราให้อภัยกันและกันได้ง่ายขึ้น . อย่างไรก็ตาม ความหวังจะเป็นประโยชน์กับความรักความสัมพันธ์ได้ก็ต่อเมื่อมัน “อิงกับความเป็นจริง” เท่านั้น . หากมันเป็นความหวังที่ “ลมๆแล้งๆ” มันจะทำร้ายคนที่ยึดมั่นในความหวังนั้นมากกว่า . คำถามสำคัญก็คือ…เราจะรู้ได้อย่างไรว่า ความหวังของเราที่มีในความรักความสัมพันธ์นั้น มัน “อิงกับความเป็นจริง” หรือมันเป็นเพียงแค่ความหวัง “ลมๆแล้งๆ”? . ในเบื้องต้น เราอาจจะลองสังเกตประเด็นต่อไปนี้ดูครับ . # 1 แต่ละฝ่ายในความสัมพันธ์มีพฤติกรรมการแสดงออกที่สม่ำเสมอและจับต้องได้หรือไม่? หรือมีเพียงแค่คำพูดแต่ไร้เงาการกระทำ (หรือมีแต่การกระทำที่ไม่สม่ำเสมอ)? . # 2 แต่ละฝ่ายในความสัมพันธ์รู้สึกปลอดภัยกันมากพอที่จะสื่อสารกันตรงๆหรือไม่? . # 3 แต่ละฝ่ายในความสัมพันธ์เลือกที่จะลดความต้องการของตัวเองลงเพียงเพื่อประคองให้บรรยากาศความสัมพันธ์ “สงบสุข” หรือเปล่า? . # 4 แต่ละฝ่ายในความสัมพันธ์เลือกที่จะคบกันเพราะ “ตัวตน” ของอีกฝ่ายในวันนี้…หรือเพราะแอบหวังว่าอีกฝ่ายจะเปลี่ยนตัวเองให้กลายเป็น “คนใหม่”? . หากความรักความสัมพันธ์ของเรามีความพยายามที่สม่ำเสมอ สามารถสื่อสารกันตรงๆได้ ไม่มีใครที่ “ฝืนตัวเอง” เพียงเพื่อรักษาบรรยากาศความสัมพันธ์ให้ “ราบเรียบ” และไม่มีใครที่แอบหวังให้อีกฝ่ายเปลี่ยนไปเป็น “คนใหม่” ล่ะก็… . ความหวังที่เราให้กับความรักความสัมพันธ์นี้น่าจะ “อิงกับความเป็นจริง” ครับ . อ้างอิง https://psycnet.apa.org/doi/10.1207/S15327965PLI1304_01 https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/0022-3514.95.3.608 https://psycnet.apa.org/record/1988-97881-020 https://doi.org/10.1016/0022-1031(80)90007-4 https://doi.org/10.1016/j.paid.2021.111350 #จิตวิทยา #siamstr

เวลาที่เรารู้สึกเหนื่อยๆ เราจะทำอะไรกันบ้างครับ? . สำหรับหลายคน สิ่งที่พวกเขาทำคือการหยิบโทรศัพท์มือถือมาไถเล่นสัก 5 นาที . แต่พอพวกเขารู้ตัวอีกที เวลาก็ได้ผ่านพ้นมา 30 นาทีแล้ว! . แถมยังเป็น 30 นาทีที่พวกเขาเจอแต่ “ข่าวร้าย” (เช่น ข่าวสงคราม) “ประเด็นดราม่า” (เช่น ความขัดแย้งระหว่างบุคคลสาธารณะ) และ “พลังงานด้านลบ” (เช่น ความรู้สึกโกรธ) เต็มไปหมดเสียด้วย! . ท่านผู้อ่านที่อ่านมาถึงตรงนี้อาจจะเกิดคำถามขึ้นมาในใจว่า “ในเมื่อการหยิบมือถือมาไถมันทำให้เรารู้สึกแย่แบบนี้ และเราทำมันไปทำไมกัน?” . เหตุผลข้อหนึ่งที่พบได้ในหลายๆกรณีก็คือ…เพราะเรามีอะไรบางอย่าง “ข้างใน” ที่เรากำลังหลีกเลี่ยงอยู่ (เช่น ความเบื่อ ความเหงา) . เราก็เลยหลีกเลี่ยงผ่านการหยิบโทรศัพท์มือถือมาไถเล่น . แต่การหลีกเลี่ยงนั้นไม่ได้ช่วยให้สิ่งที่อยู่ “ข้างใน” นั้นได้รับการตอบสนองที่เหมาะสม . มันเหมือนกับเวลาที่ลูกของเรากำลังส่งเสียงร้องไห้เพราะหิวนม และเราเลือกที่จะ “เบือนหน้าหนี” จากลูกและหันไปหาโทรศัพท์มือถือเลยครับ . ในที่สุดแล้ว ลูกของเราก็ยังคงส่งเสียงร้องไห้อยู่ เพราะเรายังไม่ได้ป้อนนมลูก . กรณีนี้ก็เช่นกันครับ . ฉะนั้น หากท่านผู้อ่านพบว่าสิ่งที่ผมพูดถึงในข้างต้นมีส่วนที่ตรงกับประสบการณ์ในชีวิตของท่าน (หรือคนที่ท่านรู้จัก) วันนี้ ผมมีสิ่งที่อยากจะเชิญชวนให้ท่าน “ทดลอง” ดูครับ . ประการแรก เมื่อไหร่ก็ตามที่ท่านคิดที่จะเอื้อมมือไปหยิบโทรศัพท์มือถือ ผมขอชวนให้ท่านลองหยุดอยู่นิ่งๆสัก 2-3 วินาทีก่อนครับ . ประการที่สอง ผมขอชวนให้ท่านลองตั้งคำถามกับตัวเองว่า “สิ่งที่ฉันอยากได้ ณ วินาทีนี้คืออะไร?” . ประการที่สาม ผมขอชวนให้ท่านตอบคำถามนั้นกับตัวเองให้ชัดเจน (เช่น “ณ วินาทีนี้ ฉันอยากพักสายตา” “ณ วินาทีนี้ ฉันอยากจะคลายความเหงาในใจ”) . ประการสุดท้าย ผมขอชวนให้ท่านลงมือทำสิ่งที่จะ “ตอบโจทย์” ตัวท่านตรงๆครับ (เช่น “ณ วินาทีนี้ ฉันอยากพักสายตา => นอนหลับตาอยู่เฉยๆสัก 5 นาที” “ณ วินาทีนี้ ฉันอยากจะคลายความเหงาในใจ => โทรหาเพื่อนหรือคนในครอบครัวที่อยากคุยด้วย”) . ทั้งหมดที่ผมเขียนมานี้…ผมไม่ได้มีเจตนาที่ “ใส่ร้ายป้ายสี” ว่าโทรศัพท์มือถือคือ “ผู้ร้าย” นะครับ - ผมเพียงแค่ต้องการเชิญชวนท่านผู้อ่านมาฟังเสียงใจตัวเองมากขึ้นเท่านั้นครับ . อ้างอิง https://doi.org/10.1016/j.brat.2005.06.006 https://psycnet.apa.org/doi/10.1016/j.chb.2013.10.059 #จิตวิทยา #siamstr

หลายคนเบือนหน้าหนีทันทีที่ได้ยินคำว่า “รักตัวเอง” . เพราะสำหรับพวกเขาแล้ว การ “รักตัวเอง” มันคือการ “ตามใจตัวเอง” (เช่น ให้ตัวเองกินขนมทั้งวัน โดดเรียน/โดดงาน บอกตัวเองว่า “ไม่เป็นไร” หลังจากที่อารมณ์เสียใส่แฟนแบบไม่มีปี่ไม่มีขลุ่ย ใช้จ่ายเงินสุรุ่ยสุร่าย เป็นต้น) . แต่ในความเป็นจริงแล้ว หากเรา “รักตัวเอง” จริงๆ มันจะไม่ใช่การ “ตามใจตัวเอง” ครับ . เราอาจจะลองนึกถึงคนที่เรารัก เป็นห่วง และอยากเห็นเขามีชีวิตดีดูก็ได้ครับ (เช่น ลูกของเรา น้องของเรา แฟนของเรา) . เวลาที่เรารัก เป็นห่วง และอยากเห็นลูกของเรามีชีวิตที่ดี เราก็คงจะไม่ได้ตามใจลูกของเราแบบ 100% - เราคงไม่ให้ลูกกินแต่ขนมทั้งวันทั้งคืน เราคงไม่ให้ลูกโดดเรียน เราคงไม่บอกลูกว่า “ไม่เป็นไร” หลังจากที่ลูกอารมณ์เสียใส่คนอื่นแบบไม่มีเหตุผล เราคงไม่ให้ลูกใช้เงินแบบสุรุ่ยสุร่าย . เพราะเรารู้ว่า หากเราตามใจลูกแบบ 100% ลูกอาจจะมีความสุขในวันนี้ แต่พรุ่งนี้ลูกอาจจะเต็มไปด้วยความทุกข์ได้ (เช่น มีปัญหาสุขภาพ โดนครูต่อว่า ไม่มีใครอยากคบด้วย กลายเป็นบุคคลล้มละลาย) . แต่ในทางกลับกัน การที่เราไม่ได้ตามใจลูกแบบ 100% ไม่ได้หมายความว่าเราจะเข้มงวดกับลูกแบบ 100% เช่นกัน (เช่น ห้ามลูกกินขนมเลยแม้แต่คำเดียว บังคับให้ลูกไปโรงเรียนทุกวัน แม้ในวันที่ลูกไม่สบาย ต่อว่าลูกด้วยความรุนแรงหลังจากที่เห็นว่าลูกแสดงความไม่พอใจอย่างไม่เหมาะสมใส่คนอื่น ไม่อนุญาตให้ลูกซื้อของเล่นเลยแม้แต่ชิ้นเดียว) . เพราะแม้ว่าเราจะไม่อยากเห็นลูกมีความทุกข์ในวันพรุ่งนี้ แต่เราก็อยากเห็นลูกมีความสุขในวันนี้ได้ด้วยเช่นกัน . การ “รักตัวเอง” ก็ไม่ต่างกันครับ - มันไม่ใช่การ “ตามใจตัวเอง” แบบสุดขั้วและมันก็ไม่ใช่การ “เข้มงวดกับตัวเอง” แบบสุดขั้ว . การ “รักตัวเอง” คือการ “ตามใจตัวเอง” โดยที่ไม่ทำให้วันพรุ่งนี้เสียหาย แต่ก็ไม่ได้ “เข้มงวดกับตัวเอง” จนทำให้เราไม่มีความสุขในวันนี้นั่นเองครับ . อ้างอิง https://doi.org/10.1111/j.1751-9004.2010.00330.x #จิตวิทยา #siamstr

หลายคนไม่ชอบที่จะพูดว่า “ไม่รู้” . เพราะในสายตาของพวกเขา การยอมรับว่าตัวเอง “ไม่รู้” มันดูไม่ฉลาด ดูไม่มีความสามารถ ดูไม่ดี . พวกเขาจึงเลือกที่จะพูดต่อไปเรื่อยๆ เดาต่อไปเรื่อยๆ และหวังว่าคนอื่นจะไม่รู้ว่าพวกเขา “ไม่รู้” . อย่างไรก็ตาม ในความเป็นจริงนั้น การยอมรับว่าตัวเอง “ไม่รู้” มันไม่ได้แปลว่าเราเป็นคนไร้ความสามารถ . การยอมรับว่าตัวเอง “ไม่รู้” มันสะท้อนว่า… . เราเป็นคนที่ถ่อมตัว เรามีความตระหนักรู้ในตัวเอง . และในหลายๆกรณี การยอมรับว่าตัวเอง “ไม่รู้” มันสะท้อนว่าเราเป็นคนที่มีความสามารถอย่างแท้จริงด้วยซ้ำไป! . เพราะคนที่ “รู้จริง” เท่านั้นที่จะรับรู้ถึง “ข้อจำกัด” ของเรื่องที่ “รู้จริง” ได้ . เหมือนอย่างที่ขงจื๊อ (นักปราชญ์ชาวจีนชื่อดัง) เคยกล่าวไว้ว่า “ความรู้ที่แท้จริงคือการรู้ขอบเขตของความไม่รู้ของตน” . ใช่ครับ การยอมรับว่าตัวเอง “ไม่รู้” มันไม่ใช่สิ่งที่ทำได้ง่ายๆ . แต่มันคือการซื่อสัตย์กับตัวเอง (และคนอื่น) . หากเราไม่มีความซื่อสัตย์นี้ เราก็จะไม่มี “รากฐาน” ที่สำคัญในการเรียนรู้และเติบโตต่อไปได้ . เราก็จะกลายเป็นคนที่ “เหมือนจะรู้…แต่ไม่รู้” ต่อไปเรื่อยๆ . นอกจากนี้ หากเรากำลังพูดคุยอยู่กับคนที่ “รู้จริง” ล่ะก็ . ไม่มีคนที่ “รู้จริง” คนไหนที่จะมองว่าเรา “ไม่ได้เรื่อง” เพียงเพราะเรายอมรับว่าเรา “ไม่รู้” หรอกครับ . อันที่จริง หากเรากำลังคุยกับคนที่ “รู้จริง” อยู่ล่ะก็ มันมีโอกาสสูงที่เขาจะมองเห็น “ความรู้ที่แท้จริง” (แบบที่ขงจื๊อพูดถึง) ที่สะท้อนผ่านคำว่า “ไม่รู้” ของเราครับ! . อ้างอิง https://doi.org/10.1037//0022-3514.77.6.1121 https://www.jstor.org/stable/40064576

Client Challenge

#จิตวิทยา #siamstr

หลายคนมาคุยกับนักจิตวิทยา พร้อมกับความคาดหวังว่าพวกเขาจะรู้สึกดีขึ้น . มันเป็นความคาดหวังที่เข้าใจได้มากๆเลยครับ . แต่หลายคนก็พบว่า การมาคุยกับนักจิตวิทยามันไม่ได้ช่วยให้พวกเขารู้สึกดีขึ้นเสมอไป (อย่างน้อยก็ในช่วงแรก) . เพราะสำหรับหลายๆคน การมาคุยกับนักจิตวิทยามันคือการที่พวกเขามาเผชิญหน้ากับเรื่องราว เหตุการณ์ ความคิด ความเชื่อ ความรู้สึกที่พวกเขาหลีกเลี่ยงมานาน . มันทำให้บางคนร้องไห้ มันทำให้บางคนรู้สึกสับสนยิ่งกว่าเดิม มันทำให้บางคนมองเห็นความเจ็บปวดที่ไม่เคยเห็นมาก่อน . เหล่านี้ไม่ได้หมายความว่าการมาคุยกับนักจิตวิทยา “ไม่ได้ผล” . แต่มันคือสัญญาณว่า การมาคุยกับนักจิตวิทยากำลัง “ได้ผล” ในระดับที่ “ลึกขึ้น” . มันเหมือนกับเวลาที่เราไปหาหมอ และหมอกรีดแผลของเราเลยครับ . มันเป็นกระบวนการที่เจ็บปวดสำหรับเราก็จริง แต่มันก็เป็นส่วนสำคัญที่ช่วยบาดแผลของเราเยียวยาได้สนิทในท้ายที่สุดครับ #จิตวิทยา #siamstr

เวลาที่เราพูดถึงการพักผ่อน เรามักจะนึกถึงช่วงสุดสัปดาห์ที่ได้นอนเต็มอิ่ม หรือไม่ก็วันหยุดยาวช่วงเทศกาลที่เราได้ไปเที่ยวกับครอบครัวและเพื่อน . การพักผ่อนที่กินระยะเวลายาวนานเป็นวันแบบนั้นสามารถช่วยให้เรา “ชาร์จแบต” ให้ตัวเองได้อย่างเต็มอิ่ม . แต่ในบางครั้ง ชีวิตก็ไม่เปิดช่องให้เราได้พักผ่อนยาวๆแบบนั้นได้ . อย่างไรก็ตาม ต่อให้เราไม่ได้มีเวลาพักผ่อนที่ยาวนานเป็นวันๆ เราก็ยังสามารถ “ชาร์จแบต” ให้ตัวเองได้อยู่ครับ! . เพราะนักวิจัยพบว่า ระยะเวลาเพียงแค่ 60 วินาทีก็เพียงพอในการเริ่มต้น “ชาร์จแบต” ให้ร่างกายและจิตใจของเราได้แล้ว . ไม่ว่าจะเป็นการหายใจเข้าออกลึกๆติดต่อกันเป็นเวลา 60 วินาที หรือการยืดเหยียดแขนขาของเราเป็นเวลา 60 วินาที หรือการหลับตาลงและฟังเสียงคลื่นทะเลติดต่อกันเป็นเวลา 60 วินาที . จริงอยู่ครับว่า ระยะเวลาเพียงแค่ 60 วินาทีมันอาจจะไม่ได้ “ชาร์จแบต” ให้เราได้เต็มอิ่ม 100% เหมือนเวลาที่เราลาพักร้อนติดต่อกันหลายวัน . แต่ในช่วงเวลาที่ชีวิตเรากำลังยุ่งสุดๆ การได้มีจังหวะ “ชาร์จแบต” ทีละนิดทีละหน่อยตลอดทั้งวันเช่นนี้ มันสามารถช่วยให้เรามีแรงที่จะรับมือกับชีวิตที่ยุ่งวุ่นวายได้ดีขึ้นอย่างชัดเจนแล้ว . …อย่าลืมหมั่น “ชาร์จแบต” ให้กันบ่อยๆนะครับ . อ้างอิง https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/1076-8998.12.3.204 #จิตวิทยา #siamstr

“เราควรรักตัวเองก่อนรักคนอื่น” “ถ้าเรายังไม่สามารถ ‘สมบูรณ์’ ได้ด้วยตัวเอง เราจะไปรักคนอื่นได้ยังไง?” “ไม่มีใครที่จะมาเติมเต็มเราได้ นอกจากตัวเราเอง” . ท่านผู้อ่านเคยได้ยินประโยคในลักษณะข้างต้นไหมครับ? . ผมเชื่อว่าหลายท่านต้องเคยได้ยินกันมาบ้าง…ไม่มากก็น้อย . ประโยคเหล่านี้สะท้อนถึงความสำคัญของการมีคุณค่าในตัวเองและการรับผิดชอบในอารมณ์ความรู้สึกของตัวเอง…ซึ่งถือเป็นเรื่องที่ดีมากๆเลยครับ . อย่างไรก็ตาม บางคนหยิบเอาแนวคิดเหล่านี้มาตีความไปในทิศทางที่ “สุดโต่ง” . ยกตัวอย่างเช่น “ถ้าฉันยังเยียวยาตัวเองได้ไม่ 100% ฉันจะไม่อนุญาตให้ตัวเองมีความรักเด็ดขาด” “การที่ฉันยังมีแผลใจอยู่ มันแสดงว่าฉันยังไม่ควรค่ากับการมีคนมารัก” “ฉันไม่มีทางมีความรักที่ดีได้ หากฉันยังมีความอ่อนแออยู่” เป็นต้น . ซึ่งการตีความเหล่านี้…ดูจะไม่สอดคล้องกับความเป็นจริงเท่าไหร่นัก . เพราะในความเป็นจริงนั้น . ต่อให้เราจะยังไม่ได้ “เข้มแข็ง” ต่อให้เรากำลังอยู่ในช่วงที่ “เรียนรู้และเติบโต” ต่อให้เรายังคงมี “ความเจ็บปวด” อยู่ในใจ . เราก็สามารถมีความรักที่งดงามได้ . เพราะความรักที่งดงามไม่ได้ต้องการความสมบูรณ์แบบ . สิ่งที่ความรักต้องการคือคนที่พร้อมจะจริงใจและเติบโตไปกับความรักนั้นมากกว่าครับ #จิตวิทยา #siamstr

หลายคนรู้สึกท้อแท้กับการดูแลตัวเอง . นั่นเป็นเพราะว่า… . พวกเขาพยายามดื่มน้ำให้เพียงพอในแต่ละวัน พยายามฝึกปฏิเสธคนอื่น พยายามพาตัวเองไปออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ พยายามหยุดใช้โทรศัพท์มือถือครึ่งชั่วโมงก่อนเข้านอน ฯลฯ . พวกเขาทำสิ่งเหล่านี้วันแล้ววันเล่า . แต่พวกเขาไม่รู้สึกว่าชีวิตของตัวเองในภาพรวมเปลี่ยนแปลงไปในทิศทางที่ดีขึ้นเลย . มันทำให้พวกเขารู้สึกว่า ความพยายามของพวกเขามัน “สูญเปล่า” และเริ่มคิดที่จะล้มเลิกความตั้งใจในการดูแลตัวเองต่อไป . แต่ในความเป็นจริงแล้ว การที่ความพยายามของพวกเขาที่ผ่านมามัน “ไม่เห็นผล” ไม่ได้หมายความว่ามัน “สูญเปล่า” เลยครับ . มันเหมือนกับกรณีที่เรารดน้ำต้นไม้วันแล้ววันเล่า แต่ต้นไม้ก็ยัง “ไม่ออกดอกออกผล” . ในกรณีเช่นนี้ เราคงไม่บอกว่าน้ำที่เรารดลงไปมัน “สูญเปล่า” เพราะเรารู้ว่า กว่าต้นไม้จะ “ออกดอกออกผล” มันต้องใช้เวลา . การดูแลตัวเองก็เช่นเดียวกันครับ . ความพยายามในการดูแลตัวเองของเราอาจจะยัง “ไม่ออกดอกออกผล” ให้เราเห็นในวันนี้ . แต่ถ้าเราไม่หยุดดูแลตัวเอง ถ้าเราไม่หยุด “รดน้ำ” . สักวันหนึ่ง ความพยายามในการดูแลตัวเองของเราก็จะ “ออกดอกออกผล” แน่นอน . …เรามารดน้ำให้ต้นไม้ของตัวเองกันต่อเถอะครับ #จิตวิทยา #siamstr

หลายคนกดดันตัวเองให้ต้อง “เข้มแข็ง” ตลอดเวลา . “ฉันต้องจัดการทุกอย่างด้วยตัวเองให้ได้” “ฉันต้องห้ามแสดงความอ่อนแอออกมา (โดยเฉพาะต่อหน้าคนอื่น)” “ฉันต้องก้าวต่อไปให้ได้ ไม่ว่าจะเจออะไรก็ตาม” ฯลฯ . นี่คือเสียงที่ดังอยู่ในใจของหลายคน . แต่ในความเป็นจริงนั้น มันโอเคมากๆเลยครับที่เราจะไม่ได้ “เข้มแข็ง” ตลอดเวลา . เพราะว่าเราเป็นมนุษย์ (ไม่ใช่เทพเจ้า) . เรามีข้อจำกัด เราเหนื่อยได้ เราร้องไห้ได้ เราทนไม่ไหวได้ => เราไม่จำเป็นต้อง “เก็บซ่อน” หรือ “ผลักไส” สิ่งเหล่านี้ . เราสามารถอนุญาตให้ตัวเองได้พัก ได้รู้สึก ได้ขอความช่วยเหลือจากคนอื่นได้ . เพราะการเป็นคนที่ “เข้มแข็ง” ตลอดเวลามันไม่ได้สำคัญเท่ากับการเป็นคนที่ “ซื่อสัตย์กับตัวเอง” - ทั้งในช่วงเวลาที่เรากำลัง “เข้มแข็ง” และในช่วงเวลาที่เรากำลัง “อ่อนแอ” . ถ้าสิ่งที่ผมเขียนมามันตรงกับประสบการณ์ของท่านผู้อ่านล่ะก็ ผมขอพูด ณ ตรงนี้เลยครับว่า…ท่านไม่ได้เป็นแบบนี้อยู่คนเดียวครับ . ท่านไม่ได้เป็นคนเดียวที่พยายามกดดันให้ตัวเอง “เข้มแข็ง” ตลอดเวลา และท่านก็ไม่ได้เป็นคนเดียวที่มีช่วงเวลาที่ “อ่อนแอ” (แม้ท่านจะพยายาม “เข้มแข็ง” มากแค่ไหนก็ตาม) . ท่านไม่ได้ “ตัวคนเดียว” ครับ #จิตวิทยา #siamstr

เสื้อผ้าที่เราสวมใส่ไม่เพียงแค่ส่งผลต่อมุมมองที่คนอื่นมีให้กับเราเท่านั้น แต่มันยังส่งผลต่อความรู้สึกของเราอีกด้วย (นักจิตวิทยาเรียกสิ่งนี้ว่า enclothed cognition) . กล่าวคือ ถ้าเราใส่สูทสีดำ พร้อมกับรองเท้าคัทชูขัดเงา มันจะช่วยให้เรารู้สึกมั่นใจในตัวเอง มีสมาธิ ระมัดระวังในคำพูดและการกระทำ . ในทางกลับกัน ถ้าเราใส่เสื้อลายดอกไม้ กางเกงขาสั้น และรองเท้าแตะหูคีบ มันจะช่วยให้เรารู้สึกผ่อนคลาย ใจเย็น ชิลๆ . นั่นเป็นเพราะว่า เวลาที่เราเห็นเสื้อสูทและรองเท้าคัทชูขัดเงา เราจะนึกถึง “ความเป็นมืออาชีพ” และ “ความเป็นทางการ” ในขณะที่เวลาเราเห็นเสื้อลายดอกไม้ กางเกงขาสั้น และรองเท้าแตะหูคีบ เราจะนึกถึง “ความเป็นกันเอง” และ “วันหยุดพักผ่อน” . พูดอีกนัยหนึ่งก็คือ “ภาพจำ” ของเราเกี่ยวกับเสื้อผ้าแต่ละประเภทส่งผลต่อความรู้สึกในใจเราแตกต่างกันออกไป . นี่จึงเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้หลายคนตัดสินใจที่จะแต่งตัวแบบ “จัดหนักจัดเต็ม” แม้พวกเขาจะทำงานออนไลน์ก็ตาม . แล้วท่านผู้อ่านล่ะครับ? เวลาที่ท่านผู้อ่านอยากรู้สึกมั่นใจ ท่านมีเสื้อผ้าชุดไหนที่ท่านนึกถึงเป็นพิเศษไหมครับ? . แชร์กันได้ในช่อง comment ด้านล่างเลยนะครับ . อ้างอิง https://psycnet.apa.org/doi/10.1016/j.jesp.2012.02.008 https://psycnet.apa.org/doi/10.1177/0887302X9401200305 http://dx.doi.org/10.1007/s11199-015-0450-8 #จิตวิทยา #siamstr

หนึ่งในสิ่งที่ยากที่สุดสำหรับพวกเราหลายคนคือการปฏิเสธคนอื่น – ไม่ว่าจะเป็นการปฏิเสธในเรื่องงาน ปฏิเสธในเรื่องการไปเที่ยวสังสรรค์ หรือปฏิเสธในเรื่องอะไรก็ตาม . เพราะในจังหวะที่เรากำลังจะกล่าวคำปฏิเสธ ในใจเราก็จะมีความคิดผุดขึ้นมามากมาย . ยกตัวอย่างเช่น “ฉันกำลังเห็นแก่ตัวอยู่หรือเปล่านะ?” “ปฏิเสธไป…เขาจะเกลียดขี้หน้าฉันไหม?” “หรือฉันควรจะตอบตกลงเพื่อหลีกเลี่ยงความขัดแย้งดี?” เป็นต้น . ความคิดเหล่านี้จะเข้ามา “ขัดขวาง” ไม่ให้เรากล่าวคำปฏิเสธออกไปได้ง่ายๆ . การที่เราเกิดความคิดเหล่านี้ขึ้นมาในใจ ไม่ได้หมายความว่า การกล่าวคำปฏิเสธของเราคือการกระทำที่ “ผิด” เสมอไป . แต่มันสะท้อนว่าเราแคร์คนอื่น . อย่างไรก็ตาม ต่อให้เราจะแคร์คนอื่นขนาดไหน เราก็ต้องอย่าลืมที่จะแคร์ตัวเองด้วย . ฉะนั้น หากเราอยู่ในเหตุการณ์ที่จะกล่าวคำปฏิเสธในอนาคต และเราพบว่าในใจเรามีความคิดในข้างต้นผุดขึ้นมาอีก เราอาจจะทำสิ่งเหล่านี้ดูครับ . # 1 รับรู้ความคิดความรู้สึกที่ผุดขึ้นมาในใจ (เช่น “ฉันกำลังกลัวว่าอีกฝ่ายจะไม่ชอบขี้หน้าฉัน ถ้าฉันปฏิเสธที่จะช่วยงานเขาในวันนี้”) . # 2 หายใจเข้าลึกๆ ผ่อนลมหายใจออกช้าๆ . # 3 ย้ำเตือนกับตัวเองว่า อะไรที่ทำให้เราเลือกที่จะกล่าวคำปฏิเสธในครั้งนี้ (เช่น “ถ้าเป็นวันอื่น ฉันคงช่วยได้แหละ แต่วันนี้ เจ้านายกำลังรอให้ฉันเขียนรายงานการประชุมให้เสร็จอยู่ ฉันเลยไม่สามารถช่วยเขาได้จริงๆ”) . # 4 ลองกลั้นใจและกล่าวคำปฏิเสธออกไปดูครับ . ในช่วงแรก เราอาจจะหยิบเอาแนวทางในข้างต้นไปใช้กับคนที่เรารู้สึกว่าเราสามารถปฏิเสธได้ง่ายๆก่อนครับ . จากนั้น เราก็ค่อยๆเอาแนวทางดังกล่าวไปใช้กับคนที่เรารู้สึกว่าเราปฏิเสธเขาได้ยากขึ้นดู . เราอาจจะมองเรื่องนี้เป็นเหมือนกับเกมก็ได้นะครับ ตอนแรก เรายัง level ไม่สูง เราก็เริ่มกับศัตรูในเกมที่ยัง “ไม่เก่ง” ก่อน และพอเรา level สูงขึ้น เราก็ค่อยเริ่มหันไปหาศัตรูในเกมที่ “เก่ง” ขึ้นทีละนิดๆๆ . จนในที่สุด เราก็จะกลายเป็นคนที่สามารถกล่าวคำปฏิเสธคนอื่นได้ (เมื่อจำเป็น) อย่างคล่องแคล่วขึ้นแน่นอนครับ #จิตวิทยา #siamstr

ทุกวันนี้ เวลาที่หลายคนรู้สึกไม่สบายใจ สิ่งหนึ่งที่พวกเขาจะทำคือการคุยกับ AI (เช่น ChatGPT) . พวกเขารู้แหละครับว่าการคุยกับ AI และการคุยกับนักจิตวิทยานั้น…มันไม่เหมือนกัน . แต่มันปฏิเสธไม่ได้จริงๆครับว่า สำหรับหลายๆคน (ในหลายๆกรณี) การคุยกับ AI มันช่วยคลายความทุกข์ในใจลงได้ระดับหนึ่งเลยทีเดียว . ด้วยเหตุนี้ ผมจึงอยากจะที่เขียนบทความนี้ขึ้นมา…เพื่อเป็นแนวทางในเบื้องต้นสำหรับคนที่อยากจะ “รีดประสิทธิภาพ” จากคุยกับ AI ให้ได้ประโยชน์สูงสุดครับ . . . # 1 การบอก AI ว่าเรารู้สึกยังไงคือกุญแจสำคัญ . เวลาที่หลายคนคุยกับ AI พวกเขาจะเล่าเฉพาะเหตุการณ์หรือสถานการณ์ที่พวกเขาเผชิญอยู่ (เช่น ฉันเพิ่งจับได้ว่าแฟนนอกใจ) . อย่างไรก็ตาม หากเราต้องการให้ AI ช่วย support ใจเราได้ดีขึ้น เราควรที่จะบอก AI ด้วยครับว่าเรารู้สึกยังไงกับเหตุการณ์หรือสถานการณ์ดังกล่าวที่เราเผชิญอยู่ (เช่น ฉันเพิ่งจับได้ว่าแฟนนอกใจ ฉันรู้สึกตกใจ สับสน เสียใจ และผิดหวังมากๆ) . # 2 อย่าลืมบอกสิ่งที่เราคาดหวังในการพูดคุยกับ AI แต่ละครั้งด้วยนะครับ . ยกตัวอย่างเช่น ฉันอยากให้เธอฟังฉันด้วยความเข้าใจและไม่ตัดสินฉัน ฉันอยากให้เธอช่วยฉันรับมือกับความคิด “ฉันเป็นแฟนแย่” หน่อย เป็นต้น . # 3 ถ้า AI ให้คำตอบที่ “ไม่โอเค” กลับมา เราบอก AI ตรงๆเลยครับ . ยกตัวอย่างเช่น ฉันไม่ได้รู้สึกโกรธที่แฟนนอกใจ ฉันรู้สึกผิดหวังและเสียใจมากกว่า เธอยังไม่ต้องแนะนำให้ฉันทำนู่นนี่นั่นในตอนนี้ ฉันต้องการให้เธอฟังฉันก่อน เป็นต้น . # 4 อย่าหวังพึ่ง AI สำหรับทุกอย่าง . แม้ว่าการคุยกับ AI จะสามารถช่วยคลายใจเราได้บ้าง แต่สำหรับหลายๆกรณี การพูดคุยกับนักจิตวิทยา (ที่เป็นมนุษย์) จะสามารถตอบโจทย์ได้ดีกว่าครับ . . . ผมหวังว่าสิ่งที่ผมได้หยิบมานำเสนอในวันนี้จะเป็นประโยชน์กับทุกๆคนที่กำลังใช้ AI เป็น “ตัวช่วยในเบื้องต้น” เวลาที่รู้สึกไม่สบายใจนะครับ . อ้างอิง

JMIR Mental Health

The Application and Ethical Implication of Generative AI in Mental Health: Systematic Review

Background: Mental health disorders affect an estimated 1 in 8 individuals globally, yet traditional interventions often face barriers, such as lim...

https://doi.org/10.1111/j.1467-9280.2007.01916.x https://doi.org/10.1177/0956797612443830 https://doi.org/10.1016/j.chb.2014.04.043

Client Challenge

https://doi.org/10.1001/jamapsychiatry.2017.0262 #จิตวิทยา #siamstr