Allah’ın olmadığı her senaryo yaşamın kendi özünde hiçbir anlamı olmaması yönüyle ortaktır. Siz istediğiniz anlamı verebilirsiniz ama yaratılışsal bir anlamı olduğunu söylemiş olmazsınız.
Habil (Abel) Ozdemir
habil@habilozdemir.com
npub1c4j0...4aje
Ghostwriter - You Tell It, Let's Have the World Read It | Gölge Yazar - Siz Anlatın, Dünyaya Okutalım
Ya bizdensin ya da düşmansın. "Bizimle olmak" ve "düşman olmak" çelişik kavramlar değil, bir orta hal var. "Bizimle olmak" ve "düşman olmak" karşıt kavramlar olduğu için orta hal olan "tarafsız olmak" da mümkün. Karşıt kavramlarda orta hal vardır, çelişik kavramlarda yoktur.
Bir insanın kötülük yapması parası olmasına ya da olmamasına doğrudan bağlı değildir. Burada kurulan doğrudan ilişki mantıksal olarak hatalıdır. Paranın nötr bir araç olup olmadığı tartışmasından bağımsız olarak mantık hatasıdır.
Bir şeyin aynı anda hem kendisi hem de kendisinden başka bir şey olamayacağını bildiren ilkeye çelişmezlik ilkesi (principle of non contradiction) denir.
Öncüllerin sonucu zorunlu kıldığı tek akıl yürütme dedüktif akıl yürütme (dedüksiyon) veya diğer bir adıyla tümdengelimdir.
Yeni bir sonuca ulaşmak için akıl yürütürüz. Usavurma için en az iki önerme gerekir. Biri kanıtlayan, biri de kanıtlanan olmak üzere iki önerme arasındaki akıl yürütmeye usavurma diyoruz.
Bir insanın söylediği ya doğrudur ya da yanlıştır. Hz. Muhammed için de aynı şey geçerlidir. İnancı doğrultusunda söyledikleri ya doğrudur ya da yanlıştır. Her iki ihtimalde de canını tehlikeye attı, 23 yıl boyunca işkence, boykot, hicret ve savaşlara göğüs gererek bu yola girdi.
Bir kavramın kapsadığı, içine aldığı nesnelerin bütününe o kavramın kaplamı diyoruz. İçlem ve kaplam konusu mantığın en temel konularından biridir. İçlem ortak özelliklerin toplamı, kaplam işaret ettiği nesnelerin bütünüdür.
Öncüllerin doğru kabul edilmesi durumunda sonucun zorunlu olarak çıktığı tek akıl yürütme türü dedüksiyondur. Dedüktif akıl yürütme mantıksal olarak geçerli kabul edilen tek akıl yürütme türüdür.
En az iki önermeden birinden diğerini çıkarma işlemine akıl yürütme diyoruz. Akıl yürütmenin temel ögelerinden biri olan (gerekçe durumundaki önerme) öncül tek olmak zorunda değildir. Öncüller kanıt durumundadır ve bir akıl yürütmede birden fazla öncül bulunabilir.
Yanlış neden safsatası: yağmur istediğimde yağmıyor. O hâlde bulutlar beni duymuyor.
Bir düşünce kanıtlama konusu olabiliyorsa o düşünceye yargı deriz. Yargı bildiren cümle türüne ise önerme diyoruz. Önermeler doğru veya yanlış olabilirler ama klasik mantıkta aynı anda hem doğru hem de yanlış olmaları imkânsız kabul edilir.
Mantık ilkeleri tüm insanlar için geçerlidir. Türkçe konuşan bir insan için geçerli olduğu gibi İngilizce konuşan bir insan için de geçerlidir. "All humans are mortal", "tüm insanlar ölümlüdür" ya da "omnes homines mortales sunt" hangi dilde olursa olsun aynı anlama gelir.
Akıl yürütme en az iki düşünce arasında gerçekleşir. Düşüncelerden biri diğerinin kanıtlayanıdır. Kanıtlayan düşünceden kanıtlanan düşünceye, diğer adıyla sonuca, ulaşırız. Mantıksal açıdan bu sürece ispat süreci veya kanıtlama süreci diyoruz. Mantık her düşünce türünü incelemez.
Geleneksel mantık özdeşlik ilkesine dayanır. Çelişmezlik ve üçüncü hâlin olmazlığı ilkelerinden vazgeçebilirsiniz ama özdeşlik ilkesinden vazgeçemezsiniz. Çok değerli mantık sistemleri bile özdeşlik sistemleridir. Aksi takdirde akıl yürütmek mümkün olmazdı.