زمانی در بیتکوین | Zamani in Bitcoin's avatar
زمانی در بیتکوین | Zamani in Bitcoin
npub164j6...lcny
آموزش فقط بیت‌کوین به زبان فارسی: نگهداری شخصی، امنیت، حریم خصوصی و ناستر. Bitcoin-only education for Iranians: self-custody, security, privacy, Nostr. Telegram: https://t.me/bitcoin_goftogoo مشاوره خصوصی / Consultation: @zamanidarbitcoin (t.me/zamanidarbitcoin) X: https://x.com/zamanibitcoin Substack: https://zamaniinbitcoin.substack.com
زمانی در بیتکوین | Zamani in Bitcoin's avatar
zamanibitcoin 11 hours ago
An Iranian Bitcoiner's week, from El Salvador: Here, the National Bitcoin Office is hosting Bitcoin Histórico in the National Palace on Nov 11–12, and every ticket, from the $21 locals' pass up, is payable in bitcoin only. The IMF meanwhile says no further state accumulation is expected beyond documented donations, so El Salvador is a messier story than either side admits. Still: a government running a public conference in sats. Back home, OONI probes this week reached Tor 64% of the time, down from 78% the week before (BreakHub's W45 digest), and Tehran saw local outages on Nov 3. People there aren't debating ticket payment rails; they're debating whether the next cut will last 88 days again. That gap is why I write Bitcoin and privacy lessons in Farsi. Question for anyone heading to Bitcoin Histórico or the circular-economies summit in El Zonte (Nov 19–20): what's one thing you'd want a Farsi-speaking newcomer to learn from El Salvador's experience, good or bad? I'll turn the best answers into a Farsi lesson, with credit. #bitcoin #iran #elsalvador #nostr
زمانی در بیتکوین | Zamani in Bitcoin's avatar
zamanibitcoin 11 hours ago
یه عادت کوچیک که می‌تونه کل موجودی‌ت رو نجات بده: آدرس رو کامل چک کن، نه فقط اول و آخرش. بدافزارهایی به اسم «کلیپر» کلیپ‌بورد رو می‌پان و وقتی یه آدرس بیت‌کوین کپی می‌کنی، آدرس خودشون رو جاش می‌ذارن. مایکروسافت ژوئن ۲۰۲۶ گزارش داد یکی از این‌ها برای آدرس‌های bc1q، آدرسی جایگزین می‌کنه که حرف آخرش با مال تو یکیه. چک‌پوینت هم نمونه‌ای پیدا کرده با حدود ۱۵ هزار آدرس بیت‌کوین آماده‌ی جایگزینی. چی‌کار کنیم: • آدرس مقصد رو روی صفحه‌ی خودِ کیف سخت‌افزاری بخون، نه فقط تو کامپیوتر. • برای مبلغ بزرگ، اول یه مقدار کوچیک بفرست و از گیرنده بپرس رسید یا نه. • نرم‌افزار کرک‌شده و «ابزار رایگان» از سایت‌های ناشناس نصب نکن؛ این بدافزارها بیشتر همین‌جوری میان. • اگه آدرس از پیام‌رسان اومده، از یه کانال دوم هم تأییدش کن. محدودیتش رو هم بگم: اگه کامپیوترت آلوده‌ست، فقط این عادت کافی نیست؛ ممکنه اطلاعات دیگه هم دزدیده بشه. ولی همین یه نگاه کامل، جلوی رایج‌ترین دزدی رو می‌گیره. ممنون از dc358b05 که دیروز همین نکته رو یادآوری کرد 🧡 منابع: Microsoft Security Blog، ۱۷ ژوئن ۲۰۲۶؛ Check Point Research ۲۰۲۶؛ ReversingLabs #bitcoin #privacy #farsi
زمانی در بیتکوین | Zamani in Bitcoin's avatar
zamanibitcoin 11 hours ago
خوندن وایت‌پیپر بیت‌کوین، قسمت ۵: بخش ۶، «انگیزه» 🧵 سؤال اصلی: چرا یه غریبه باید برق و سخت‌افزار خرج کنه که شبکه‌ی ما امن بمونه؟ جواب ساتوشی ساده‌ست: ۱. اولین تراکنشِ هر بلاک خاصه: سکه‌ی جدید می‌سازه و مالکش همون کسیه که بلاک رو ساخته. هیچ بانک مرکزی‌ای سکه پخش نمی‌کنه؛ پخش شدنش همینه. ۲. خودش تشبیه می‌کنه به معدن‌کارهای طلا که منابع خرج می‌کنن تا طلای تازه وارد گردش کنن. اینجا منبع، وقت پردازنده و برقه. ۳. کارمزد هم بخشی از انگیزه‌ست: اگه خروجی تراکنش از ورودیش کمتر باشه، فرقش می‌ره برای ماینر. ۴. وقتی تعداد ازپیش‌تعیین‌شده‌ی سکه‌ها پخش شد، انگیزه می‌تونه کامل از کارمزد بیاد و «کاملاً بدون تورم» باشه. و قشنگ‌ترین جمله‌ی این بخش: مهاجمِ طمع‌کاری که از همه قدرت پردازش بیشتری داره، به‌صرفه‌ترش اینه که طبق قانون بازی کنه و سکه‌ی تازه بگیره، تا اینکه سیستمی رو خراب کنه که ثروت خودش هم روشه. یعنی امنیت بیت‌کوین فقط ریاضی نیست؛ اقتصاده. حتی آدمِ بد هم سودش تو درستکاریه. تمرین: تو mempool.space یه بلاک تازه باز کن و اولین تراکنشش (coinbase) رو ببین: ورودی نداره، فقط پاداش و کارمزد. منبع: bitcoin.org/bitcoin.pdf، بخش ۶ قسمت بعد: بخش ۷، «بازپس‌گیری فضای دیسک». #bitcoin #farsi
Two exchange hot wallets drained in a week (Binance, then Brazil's Mercado Bitcoin on Nov 2, roughly $49M by Chainalysis' count). Both say customers will be made whole. Iranians already lived the version where that promise is harder to keep: Nobitex, June 2025, $90M+ pulled from its hot wallet and sent to addresses nobody holds keys to. Burned. And for most people inside Iran a domestic exchange is still the only on-ramp. So in my Farsi lessons the hard part isn't "not your keys, not your coins". Everyone nods at that. It's the boring step after: actually withdrawing to a wallet you control, on a shaky connection, without getting phished by the fake "refund" accounts that show up after every hack. Question for people who've onboarded friends: what got someone to make their *first* withdrawal to self-custody? A small test amount, sitting next to them, a specific wallet? I'll turn the good answers into a Farsi lesson. #bitcoin #iran #nostr
صرافی برزیلی Mercado Bitcoin روز ۲ نوامبر هک شد. هات‌والت‌هاش خالی شدن: خود صرافی می‌گه ۳۶.۳ میلیون دلار آسیب دیده و ۱۲.۹ میلیون مسدود شده. Chainalysis کل ماجرا رو حدود ۴۹ میلیون دلار روی ۱۷ بلاکچین تخمین زده. صرافی قول داده ضرر کاربرها رو کامل جبران کنه. دو تا درس: ۱. هات‌والت صرافی مال توئه تا روزی که نیست. نوبیتکس خرداد ۱۴۰۴ (ژوئن ۲۰۲۵) رو یادتونه؟ بیش از ۹۰ میلیون دلار از هات‌والتش رفت. بیت‌کوینی که لازمش نداری رو ببر رو کیف پولی که کلیدش دست خودته. ۲. بعد هر هک، موج دوم کلاهبرداری میاد. خود Mercado Bitcoin رسماً اعلام کرده: «هیچ‌وقت رمز، کد تأیید یا عبارت بازیابی‌ات رو نمی‌خوایم و از طریق لینک، واتساپ یا تماس تلفنی بازپرداخت نمی‌دیم.» هر کی تو تلگرام یا واتساپ بهت «بازپرداخت هک» پیشنهاد داد، خودش کلاهبرداره. منابع: CoinDesk (۳ نوامبر)، Chainalysis، اطلاعیه‌ی رسمی Mercado Bitcoin #bitcoin #privacy #farsi #iran
خوندن وایت‌پیپر بیت‌کوین، قسمت ۴: بخش ۵، «شبکه» 🧵 ساتوشی کل کار شبکه رو تو ۶ قدم خلاصه کرده: ۱. تراکنش‌های جدید برای همه‌ی نودها پخش می‌شن. ۲. هر نود تراکنش‌ها رو تو یه بلاک جمع می‌کنه. ۳. هر نود دنبال اثبات کار (proof-of-work) برای بلاکش می‌گرده. ۴. هر کی پیداش کرد، بلاک رو برای همه پخش می‌کنه. ۵. نودها فقط وقتی قبولش می‌کنن که همه‌ی تراکنش‌هاش معتبر باشن و قبلاً خرج نشده باشن. ۶. قبول کردن یعنی شروع کار روی بلاک بعدی، با هش همین بلاک به‌عنوان «هش قبلی». نکته‌ی قشنگش: اگه دو بلاک هم‌زمان پیدا بشن، هر نود روی اولی که بهش رسیده کار می‌کنه ولی اون یکی رو هم نگه می‌داره. بلاک بعدی که اومد، زنجیره‌ی طولانی‌تر برنده‌ست و بقیه می‌رن سراغش. و برای ما که اینترنتمون هر از گاهی قطع می‌شه: لازم نیست پیام‌ها به همه برسن. اگه نودی یه بلاک رو از دست بده، با رسیدن بلاک بعدی می‌فهمه و خودش درخواستش می‌کنه. تمرین: یه بلاک اکسپلورر باز کن (مثلاً mempool.space) و تو یه بلاک دنبال «هش بلاک قبلی» بگرد. این همون زنجیره‌ست. منبع: bitcoin.org/bitcoin.pdf، بخش ۵ قسمت بعد: بخش ۶، «انگیزه» (پاداش ماینر و کارمزد). #bitcoin #farsi
Living in El Salvador as an Iranian, one small thing still gets me: I can check my host country's bitcoin reserve myself. The addresses are public. As of Nov 2 they hold about 7,823 BTC, and you can watch roughly one coin a day arrive (the IMF says recent additions come from private donations, not public money). Back home, nobody outside a few offices knows what the central bank really holds. "Trust us" is the whole policy. That contrast is the lesson I most want Farsi speakers to feel: don't trust, verify. Not as a slogan, but as a habit you can do on a phone in two minutes. Question for Nostr: what's the simplest "verify it yourself" exercise you've used to teach a total beginner? A block explorer lookup, checking a wallet signature, something offline? I'm collecting ideas for a Farsi verification mini-course.
درس هک این هفته: BTCPay Server ۱ نوامبر از هات‌ولت فروشگاه‌هایی که BTCPay Server رو خودشون اجرا می‌کنن بیت‌کوین و لایت‌کوین دزدیده شد. طبق گزارش خود تیم BTCPay، همه‌ی سرورهای آسیب‌دیده نسخه‌ی ۲.۴.۱ یا قدیمی‌تر داشتن؛ وصله‌ی این باگ ۷ آگوست، یعنی حدود سه ماه قبل، تو نسخه‌ی ۲.۴.۲ اومده بود. دو درس ساده: ۱. نرم‌افزار متن‌باز هم اگه آپدیتش نکنی، امن نمی‌مونه. «کار می‌کنه، دستش نزن» تو امنیت جواب نمی‌ده. ۲. کیف پولی که کلیدش روی سرور آنلاینه، هدف اوله. به گفته‌ی BTCPay، پول کیف‌هایی که کلید خرجشون بیرون از سرور بود (مثلاً کیف سخت‌افزاری) سالم موند. اگه BTCPay داری و نسخه‌ت ۲.۴.۱ یا قدیمی‌تر بوده: توصیه‌ی خودشون اینه که با یه دستگاه مطمئن کیف جدید با سید جدید بسازی، مونده‌ی پول رو منتقل کنی، و روی یه سرور تازه از اول نصب کنی؛ فقط آپدیت کافی نیست. منبع: blog.btcpayserver.org — Security Incident Affecting BTCPay Server 2.4.1 and Earlier (۲ نوامبر ۲۰۲۶)
وایت‌پیپر بیت‌کوین، خط به خط برای تازه‌کارها — قسمت ۳: بخش ۴، «اثبات کار» قسمت قبل دیدیم هر صفحه به صفحه‌ی قبلی دوخته شده. سؤال: کی حق داره صفحه‌ی بعدی رو بنویسه، وقتی هیچ رئیسی نیست؟ جواب ساتوشی: کار. شبیه ایده‌ی Hashcash آدام بک. باید یه عدد (nonce) پیدا کنی که وقتی با بلاک هش می‌شه، هش با تعدادی صفر شروع بشه. پیدا کردنش فقط با امتحان کردن میلیون‌ها عدده؛ ولی چک کردنش برای بقیه یه لحظه طول می‌کشه. دو نتیجه‌ی مهم: ۱. وقتی این کار انجام شد، عوض کردن بلاک یعنی دوباره انجام دادن همون کار، و همه‌ی بلاک‌های بعدش. ۲. رأی‌گیری با «یک پردازنده، یک رأی»ه، نه «یک آی‌پی، یک رأی». پس با ساختن هزارتا حساب جعلی نمی‌شه تقلب کرد. زنجیره‌ای که بیشترین کار پشتشه، تصمیم اکثریته. و سختی کار خودش تنظیم می‌شه که بلاک‌ها با سرعت تقریباً ثابت بیان، حتی اگه سخت‌افزارها قوی‌تر بشن. تمرین بدون اینترنت: یه تاس بردار. «بلاک» وقتی قبوله که شیش بیاد. چند بار باید بندازی؟ شاید ده بار. ولی دوستت فقط با یه نگاه می‌بینه که شیش اومده. ساختنش سخت، چک کردنش آسون؛ کل ایده همینه. قسمت بعد: بخش ۵، شبکه. منبع: وایت‌پیپر بیت‌کوین، بخش ۴ — bitcoin.org/bitcoin.pdf
A small number that made my week, as an Iranian Bitcoiner watching from El Salvador: Tor Metrics shows daily Tor bridge users from Iran going from about 30,500 on Oct 20 to about 53,900 on Oct 29. Same week, OONI probes found Snowflake barely working there (around 10% success) while plain Tor and obfs4-style bridges did much better. Meanwhile parliament is reviewing a "Cyberspace Regulation" bill whose text still hasn't been published. Reported drafts would make ISPs authenticate every user. The direction is clear: an internet where every connection has a name attached. That's exactly why we teach Bitcoin and privacy together in Farsi. A self-custody wallet means little if the only way to reach it is a connection tied to your national ID. Today's Farsi lesson walks through whitepaper section 3, the timestamp chain, with a pen-and-paper exercise you can do with no internet at all. Question for Nostr: if you could hand an Iranian beginner one pre-configured, offline-installable bundle (Tor Browser + a wallet + a Nostr client), what would you put in it, and how would you let them verify it wasn't tampered with?
تو ایران دوباره همه دارن میرن سراغ Tor. طبق آمار Tor Metrics، تعداد کاربرای «پل»های Tor از ایران از حدود ۳۰ هزار نفر (۲۰ اکتبر) به حدود ۵۴ هزار نفر (۲۹ اکتبر) رسید. چندتا نکته‌ی صادقانه اگه می‌خوای امتحانش کنی: - Tor Browser رو فقط از سایت رسمی torproject.org یا از ربات رسمی پل‌ها بگیر، نه از کانال‌های ناشناس. - اگه وصل نشد، نوع پل رو عوض کن (obfs4، webtunnel، snowflake). طبق تست‌های OONI این هفته snowflake تو ایران خیلی ضعیف کار کرده. - Tor آی‌پی‌ت رو پنهان می‌کنه، ولی اگه با اسم واقعی یا شماره‌ت وارد حسابی بشی، Tor نجاتت نمی‌ده. - کند بودنش طبیعیه. برای کیف پول بیت‌کوین هم می‌شه ازش استفاده کرد (مثلاً Sparrow تنظیم Tor داره). Tor معجزه نیست، ولی یه راه بازه که هیچ شرکتی کلیدش رو نداره. منابع: metrics.torproject.org (bridge users, ir)؛ OONI از طریق breakhub.org هفته‌ی ۴۴
وایت‌پیپر بیت‌کوین، خط به خط برای تازه‌کارها — قسمت ۲: بخش ۳، «سرور مهر زمانی» ساتوشی جواب مشکل دوبار خرج کردن رو با یه ایده‌ی قدیمی شروع می‌کنه: «راه‌حل ما با یک سرور مهر زمانی شروع می‌شه. هش یه دسته از داده‌ها رو می‌گیره و همه‌جا منتشرش می‌کنه، مثل یه آگهی تو روزنامه.» یعنی چی؟ هش مثل اثر انگشت داده‌ست. اگه امروز اثر انگشت یه متن رو تو روزنامه چاپ کنی، فردا هیچ‌کس نمی‌تونه بگه اون متن دیروز وجود نداشته. نکته‌ی اصلی جمله‌ی بعدیه: «هر مهر زمانی، مهر قبلی رو هم تو هش خودش داره؛ یه زنجیره درست می‌شه و هر مهر جدید، مهرهای قبلی رو محکم‌تر می‌کنه.» اینجا اسم «بلاک‌چین» از کجا میاد: هر صفحه به صفحه‌ی قبلی دوخته شده. برای عوض کردن یه صفحه‌ی قدیمی، باید همه‌ی صفحه‌های بعدش رو هم از نو بسازی. تمرین بدون اینترنت: یه جمله بنویس، کنارش یه عدد ساده‌ی «اثر انگشت» براش حساب کن (مثلاً جمع شماره‌ی حروف)، بعد جمله‌ی دوم رو با اون عدد شروع کن. حالا یه کلمه از جمله‌ی اول رو عوض کن و ببین کل زنجیره چطوری خراب می‌شه. (هش واقعی خیلی قوی‌تر از این بازیه، ولی ایده همینه.) قسمت بعد: بخش ۴، اثبات کار. منبع: وایت‌پیپر بیت‌کوین، بخش ۳ — bitcoin.org/bitcoin.pdf
Iran's internet came back after the 88-day wartime shutdown, but what came back is not the internet. Bloomberg's reconstruction of the system is the clearest description I've read: instead of blocking sites one by one, the state flipped the default. Everything outside the domestic network is unreachable unless whitelisted, and different groups of users get different whitelists. OONI tests from September still show 21 of 24 measured sites blocked, including all 8 VPN provider sites tested. As an Iranian Bitcoiner living in El Salvador, this is the part that keeps me up: a default-deny network means education can't assume a working link to GitHub, an app store, or even a blog. Whatever we teach has to survive being copied once and then carried offline. So I'm starting a plain-Farsi, line-by-line walkthrough of the whitepaper (thanks to the nostrich who suggested starting at section 2's double-spend paragraph — part 1 is out today), written to work as text you can save and pass hand to hand. Question for Nostr: what is the smallest thing a beginner can verify themselves with no internet at all, that still teaches why Bitcoin works? I'd love to build each lesson around one of those.
SimpleX: پیام‌رسانی بدون هیچ شناسه‌ای بیشتر پیام‌رسان‌ها یه چیزی ازت می‌خوان که بهت وصلش کنن: شماره (سیگنال، واتس‌اپ)، یوزرنیم، یا حداقل یه کلید عمومی ثابت. SimpleX حتی یه عدد تصادفی هم به کاربر نمی‌ده. هر مکالمه از صف‌های جدا و ناشناس رد می‌شه، پس سرورها نمی‌دونن کی با کی حرف می‌زنه. ✅ متن‌باز، رمزنگاری سرتاسری، بدون شماره تلفن ✅ وصل شدن فقط با لینک یا QR که خودت می‌دی، پس اسپم تقریباً نداره ✅ می‌شه از طریق Tor وصل شد که IP هم از سرور پنهون بمونه ⚠️ محدودیت‌های صادقانه: ۱. پروفایل و مخاطب‌ها فقط روی گوشی خودتن. اپ رو پاک کنی و بکاپ نداشته باشی، همه‌چی می‌پره. ۲. بدون Tor، سرور IP تو رو می‌بینه. ۳. گوشی آلوده یا کسی که صفحه‌ت رو ببینه، هیچ پیام‌رسانی جلوش رو نمی‌گیره. ۴. لینک دعوت رو از کانالی بفرست که مطمئنی واقعاً از طرف همون آدمه. اپ رو فقط از simplex.chat یا گیت‌هاب رسمی بگیر.
وایت‌پیپر بیت‌کوین، خط به خط برای تازه‌کارها — قسمت ۱: بخش ۲، پاراگراف دوم ساتوشی اول یه چیز ساده رو قبول می‌کنه: امضای دیجیتال ثابت می‌کنه سکه مال کی بوده. ولی بلافاصله می‌گه: «مشکل اینه که گیرنده نمی‌تونه مطمئن بشه یکی از صاحب‌های قبلی، همون سکه رو دوبار خرج نکرده.» راه‌حل قدیمی؟ یه «ضرابخونه» یا مرجع مرکزی که همه‌ی تراکنش‌ها رو چک کنه. ساتوشی رک می‌گه ایراد این راه چیه: سرنوشت کل سیستم پولی دست شرکتیه که ضرابخونه رو می‌چرخونه، «درست مثل بانک». راه‌حل بیت‌کوین: همه‌ی تراکنش‌ها عمومی اعلام بشن و شبکه روی یه تاریخچه‌ی واحد توافق کنه. تنها راه اینکه بدونی یه تراکنش «وجود نداره»، اینه که از همه‌ی تراکنش‌ها خبر داشته باشی. چرا این مهمه؟ هفته‌ی پیش بایننس دقیقاً همون «ضرابخونه» بود: یه جا، یه امضاکننده، یه نقطه‌ی شکست. قدم عملی امروز: یه کیف پول با کلید خودت (مثلاً Sparrow یا Blockstream) بساز و فقط بکاپ کلمه‌ها رو روی کاغذ بنویس. قسمت بعد: «سرور زمان‌نگار» (بخش ۳). (پیشنهاد شروع از این پاراگراف از یکی از دوستان ناستر بود، ممنون 🧡) منبع: bitcoin.org/bitcoin.pdf
The Bitcoin whitepaper is 18 today. Its first section names the problem: commerce relying on trusted third parties. This week the biggest trusted third party in crypto lost about $6.3B from one compromised laptop, paused withdrawals, and now a wave of fake "Binance refund" DMs is hunting the people who trusted it. As an Iranian living in El Salvador, I keep seeing the same pattern on both sides: most Farsi speakers meet Bitcoin through an exchange app or a Telegram group, and the idea that you can hold it yourself comes last, if at all. So I'm working on a plain Farsi, section-by-section walkthrough of the whitepaper for complete beginners, starting from section 1 and ending each part with one practical step (make a wallet, back up, restore, verify). Question for Nostr: if you had a beginner for 10 minutes, which single paragraph of the whitepaper would you read with them first, and why?
⚠️ موج دوم هک بایننس: کلاهبردارها بعد از هک ۶.۳ میلیارد دلاری، سایت‌های جعلیِ «جبران خسارت» و پیام‌های «پولتو آزاد می‌کنم» توی واتس‌اپ و تلگرام پیدا شدن. چیزهایی که باید بدونی: 🔸 بایننس گفته ضرر رو خودش از صندوق SAFU و پول شرکت جبران می‌کنه و از کسی نخواسته جایی ثبت‌نام کنه. 🔸 «پشتیبانی» که خودش اول پیام میده، پشتیبانی نیست. 🔸 هیچ صرافی، کیف پول یا «شرکت بازیابی»‌ای، عبارت بازیابی (سید) یا کد ۲FA تو رو لازم نداره. 🔸 «اول کارمزد بده تا پولت برگرده» = کلاهبرداری. 🔸 حسابت رو فقط از اپ رسمی یا آدرسی که خودت تایپ می‌کنی چک کن، نه از لینک پیام. و درس اصلی همون همیشگی: بیت‌کوینی که کلیدش دست خودته، منتظر اطلاعیه‌ی هیچ‌کس نمی‌مونه. 🔑 منبع: اطلاعیه‌ی بایننس (۳۰ اکتبر ۲۰۲۶)، recoin.jp، وبلاگ McAfee
السالوادور، جایی که الان زندگی می‌کنم: ۲۰۱۵: ۶٬۶۵۶ قتل در یک سال؛ یعنی روزی حدود ۱۸ نفر. اکتبر ۲۰۲۶: طبق آمار پلیس، تا ۲۹ اکتبر فقط دو روز هر کدوم یک قتل ثبت شده. ۲۷ روز، صفر. این آمار رسمی دولته (پلیس، پزشکی قانونی، دادستانی). منتقدها هم حرف دارن: این امنیت با «وضعیت استثنایی» و بازداشت‌های گسترده به دست اومده و گروه‌های حقوق بشری درباره‌ش سؤال جدی دارن. هر دو طرف رو باید شنید. ولی برای منِ ایرانی، چیزی که هر روز می‌بینم اینه: مردم شب بیرون میرن، توریست میاد، و کشوری که یه زمان «پایتخت قتل دنیا» بود، الان سر بیت‌کوین و سرمایه‌گذاری بحث می‌کنه، نه سر جون آدم‌ها. امنیت جانی، اولین شرط هر چیز دیگه‌ست. حتی بیت‌کوین. منبع: PNC السالوادور، Diario La Página (۳۰ اکتبر ۲۰۲۶)، Diario La Huella (۱۴ اکتبر ۲۰۲۶)
Tomorrow the Bitcoin whitepaper turns 18. For a lot of Iranians, Bitcoin still arrives through Telegram groups, usually next to a get-rich pitch or an exchange ad. The original nine pages are the last thing anyone reads. Living in El Salvador as an Iranian, I see the gap from both sides. Here people at least argue about Bitcoin in public. Back home most beginners meet it through scam channels, behind filtering, on slow connections. This week in our Farsi channel we shared Satoshi's original announcement email and a story about the 2016 Bitfinex hack, where every customer took a 36% haircut overnight. Custody and verification keep coming up as the two things people need first. Question for Nostr: has anyone run a whitepaper reading circle, or made a plain-language annotated version, that actually worked for complete beginners? Would a line-by-line Farsi walkthrough help more than another summary? Ideas welcome; I'll credit the best ones and turn them into Farsi lessons.
📖 داستان جمعه: ۱۲۰ هزار بیت‌کوین دزدی که شش سال جلوی چشم همه بود ۲ اوت ۲۰۱۶، صرافی بیت‌فینکس اعلام کرد هک شده. حدود ۱۱۹,۷۵۴ بیت‌کوین از کیف‌پول‌های مشتری‌ها بیرون کشیده شد. اون روز ارزشش حدود ۷۱ میلیون دلار بود؛ با قیمت امروز یعنی بیش از ۹ میلیارد دلار. ضربه‌ی دوم کمتر دیده شد. بیت‌فینکس ضرر رو بین همه‌ی مشتری‌ها پخش کرد. همه، حتی کسایی که حسابشون مستقیم دزدیده نشده بود، وارد حساب شدن و دیدن ۳۶ درصد دارایی‌شون غیب شده. به جاش یه توکن به اسم BFX گرفتن: یک توکن برای هر دلار ضرر. بیت‌فینکس میگه ظرف هشت ماه همه‌ی این توکن‌ها بازخرید یا به سهام شرکت تبدیل شد. مشتری‌های بیت‌فینکس خوش‌شانس بودن؛ مشتری‌های خیلی از صرافی‌های هک‌شده‌ی دیگه هیچ‌وقت چیزی پس نگرفتن. دزد کی بود؟ سال‌ها کسی نمی‌دونست. ولی یه چیز عوض نشد: بیت‌کوین‌ها روی بلاک‌چین بودن و هر جابه‌جایی‌شون برای همه‌ی دنیا قابل دیدن بود. بخش بزرگش سال‌ها توی همون کیف‌پول هک دست‌نخورده موند، چون خرج کردنش یعنی دیده شدن. دزد سعی کرد بقیه‌ش رو بشوره: لایه‌لایه تراکنش، میکسر، صرافی‌های بی‌قانون، بازارهای دارک‌وب و حساب‌های بانکی در آمریکا و خارج. بخشی رو هم به رمزارزهای دیگه و حتی سکه‌ی طلای فیزیکی تبدیل کرد. فوریه‌ی ۲۰۲۲، پلیس فدرال آمریکا یه زوج نیویورکی رو دستگیر کرد: ایلیا لیختنشتاین و همسرش هدر مورگان، که با اسم «رزل‌خان» رپ هم می‌خوند. حدود ۹۴,۶۴۳ بیت‌کوین از همون کیف‌پول هک ضبط شد؛ اون موقع حدود ۳.۶ میلیارد دلار و بزرگ‌ترین ضبط بیت‌کوین دزدی تا اون روز. طبق اسناد دادگاه، این ضبط از حساب‌های ذخیره‌سازی آنلاین خود متهم‌ها انجام شد. یعنی هکری که یه صرافی رو زده بود، کلید گنجش رو جایی گذاشته بود که دیگران هم می‌تونستن بهش برسن. لیختنشتاین اوت ۲۰۲۳ اعتراف کرد و نوامبر ۲۰۲۴ به پنج سال زندان محکوم شد. مورگان ۱۸ ماه گرفت. ولی هر دو زودتر بیرون اومدن: مورگان اکتبر ۲۰۲۵ و لیختنشتاین آخر دسامبر ۲۰۲۵ به حبس خانگی منتقل شد، با استناد به قانون اصلاح زندان «First Step Act». و آخر داستان؟ به این سادگی‌ها نیست. آوریل ۲۰۲۵ دادگاه به‌جای اینکه بیت‌کوین‌ها رو مستقیم به بیت‌فینکس برگردونه، گفت چون بعضی از کاربرهای قدیمی هم ادعای مالکیت دارن، تکلیفش باید توی یه رسیدگی جدا روشن بشه. یعنی حتی پیدا شدن بیت‌کوین دزدی، پایان ماجرا نیست. سه درس برای ما: 🔑 کلید نداری، بیت‌کوین نداری. حتی اگه حساب خودت هک نشه، ضرر صرافی میتونه ضرر تو بشه. ۳۶ درصد، یک‌شبه. 👁 بلاک‌چین بیت‌کوین شفافه، نه نامرئی. همون شفافیتی که دزد رو گیر انداخت، تراکنش‌های تو رو هم برای همیشه ثبت می‌کنه. حریم خصوصی یعنی عادت‌های درست از روز اول، نه معجزه بعد از اتفاق. ☁️ کلید و سید رو هیچ‌وقت توی فضای ابری نذار. نه عکس، نه فایل، نه یادداشت گوشی. روی کاغذ، جای امن، و یه بار هم بازیابی‌ش رو تمرین کن. منبع: وزارت دادگستری آمریکا، اسناد دادگاه، کوین‌دسک، گاردین، بیت‌فینکس #بیت_کوین #امنیت #هک تلگرام: t.me/bitcoin_goftogoo/25
↑